Yahudilik ve Hristiyanlık

Bu konuda ne öğreneceksin

İslam, Yahudilik ve Hristiyanlık İbrahimî dinler olarak anılır ve ortak bir geleneğe dayanır. Diğer dinleri doğru anlamak, hem kendi dinimizi daha iyi bilmemize hem de farklı inançlara saygılı olmamıza yardım eder. Bu konuda Yahudiliğin ve Hristiyanlığın doğuşunu, kutsal kitaplarını, temel inançlarını ve ibadetlerini, mezheplerini ve Kur'an'ın bu dinlere bakışını öğreneceksin.

1. Yahudilik

Tarihsel gelişim:

• Hz. İbrahim: Ortak ata kabul edilir. Hz. Yakub (İsrail) soyundan gelenlere İsrailoğulları denir.
• Hz. Musa: İsrailoğullarını Mısır'dan çıkardı. Tevrat ve On Emir bu döneme bağlanır.
• Hz. Davud ve Hz. Süleyman: İsrail krallığı ve Kudüs'te Süleyman Mabedi (MÖ 1000 civarı).
• Babil sürgünü (MÖ 586): Kudüs yıkıldı, Yahudilerin önemli bölümü sürüldü. Tevrat metinleri bu dönemde derlendi.
• Diaspora: Yahudilerin dünyaya dağılması.

Kutsal kitaplar:

• Tevrat (Tanah): Hz. Musa'ya indirilen, ancak zamanla değişikliğe uğradığı kabul edilen kitap. Yahudilere göre kutsal kitabın tamamı (Tevrat, Neviim ve Ketuvim) Tanah'tır.
• Talmud: Sözlü geleneğin yazıya geçirilmiş hâli, yorum ve hukuk metinleri.

İnanç esasları: Tek Tanrı (Yehova) inancı, peygamberlik, Tevrat'ın vahiy olması, seçilmiş halk anlayışı ve Mesih bekleyişi, ahiret inancı.

İbadet ve kurumlar:

• Sinagog: İbadet yeri. Haham: Dinî lider ve âlim.
• Şabat: Cuma akşamından Cumartesi akşamına kadar süren haftalık dinlenme ve ibadet günü.
• Bayramlar: Pesah (Mısır'dan çıkış), Roş Aşana (yeni yıl), Yom Kippur (kefaret günü), Purim, Hanuka.

2. Hristiyanlık

Tarihsel gelişim:

• Hz. İsa: Hristiyanlık onun öğretisine dayanır. İslam'a göre Allah'ın peygamberidir.
• İlk dönem: Roma İmparatorluğu'nda zulüm gördü. Pavlus Hristiyanlığın Yahudi olmayanlara yayılmasında etkili oldu.
• 313 Milano Fermanı: Roma'da Hristiyanlığa serbestlik. 325 İznik Konsili: İnanç esasları tartışıldı. 380: Roma'da resmî din oldu.
• 1054 Büyük ayrılık: Katolik ve Ortodoks kiliseleri ayrıldı.
• 1517 Reform: Martin Luther ile Protestanlık doğdu.

Kutsal kitap: İncil (Yeni Ahit). Hristiyanlar Eski Ahit'i (Tevrat) de kutsal sayar. Dört İncil (Matta, Markos, Luka, Yuhanna) kabul edilir.

İnanç esasları: Teslis (Baba, Oğul ve Kutsal Ruh), İsa'nın tanrısal niteliği, haç ve kurtuluş, ahiret.

İbadet ve kurumlar: Kilise. Vaftiz (dinî kabul töreni), evharistiya (ayin). Pazar haftalık ibadet günü. Noel ve Paskalya başlıca bayramlardır.

Mezhepler:

• Katolik: Merkezi Vatikan, lideri Papa.
• Ortodoks: Doğu kiliseleri. Merkezi yoktur, patrikhaneler vardır (İstanbul Fener Rum Patrikhanesi önde gelen patrikhanedir).
• Protestan: Reform sonucu doğdu. Kutsal metne ve kişisel imana vurgu. Papa'nın otoritesini kabul etmez.

3. Kur'an'ın Ehl-i kitaba bakışı

• Kur'an Yahudi ve Hristiyanlara Ehl-i kitap (kitap sahipleri) der. Tevrat, Zebur ve İncil'in Allah tarafından indirildiğini kabul eder.
• Bu kitapların zamanla değişikliğe uğradığını (tahrif) belirtir. Kur'an onları doğrulayıcı ve koruyucu olarak indirilmiştir.
• Ehl-i kitaba karşı adalet, hoşgörü ve güzel davranış emredilir. "Dinde zorlama yoktur." (Bakara suresi, 256. ayet).
• Hz. İsa'nın Allah'ın kulu ve peygamberi olduğunu, teslis inancının kabul edilmediğini vurgular.
• Ehl-i kitapla evlilik ve yiyecek gibi konularda özel hükümler vardır.
• Medine Vesikası ve Osmanlı millet sistemi farklı inançların bir arada yaşamasının tarihî örnekleridir.

4. İslam ile benzerlikler ve farklar

• Benzerlikler: Tek Tanrı inancı (Yahudilikte tam, Hristiyanlıkta teslis yorumuyla), peygamberler, vahiy, ahiret, ahlaki ilkeler.
• Farklar: Peygamber anlayışı, kutsal kitaplarının değişmeden korunup korunmadığı, teslis, Hz. Muhammed'in peygamberliği.

5. Sık yapılan hatalar

• Yahudilik ile Hristiyanlığı karıştırmak. Hristiyanlık Hz. İsa'nın öğretisine, Yahudilik Hz. Musa'ya ve Tevrat'a dayanır.
• Talmud'u Tevrat sanmak. Talmud sözlü geleneğin yorum ve hukuk metinleridir.
• Ortodoks ile Katolik'i aynı sanmak. 1054'te ayrılmışlardır.
• Protestanlığın İznik Konsili'nde doğduğunu sanmak. Reform ile 16. yüzyılda doğmuştur.
• Kur'an'ın Ehl-i kitaba düşman olduğunu sanmak. Adalet ve hoşgörü emredilir.

6. Konuyu toparla

Mini test

Kendini dene

Yanlış yaptığın soruları yanlış soru defterine ekleyebilirsin. Birkaç gün sonra tekrar karşına çıkar.