Bu konuda ne öğreneceksin
Telefon, ampul, penisilin, internet. Bunların hepsi bir bilim insanının merakıyla, deneme yanılma ile ortaya çıkan icatlar ve keşiflerdir. Bilimi İngilizce anlatmak, hem bilimsel kelimeleri hem de “neden-sonuç” ve “bir şey yapılırsa ne olur” cümlelerini bilmeyi gerektirir. Bu konuda bilim sözcüklerini, ünlü bilim insanlarını, icatlarla ilgili kalıpları ve deneysel yöntemi İngilizce anlatmayı öğreneceksin.
Hedefler
- Bilim, deney ve icatla ilgili sözcükleri kullanmak.
- Ünlü bilim insanlarını ve icatlarını geçmiş zaman cümleleriyle anlatmak.
- “If” ile doğa kurallarını (zero conditional) ifade etmek.
- Bir deneyin adımlarını sıralama sözcükleriyle anlatmak.
1. Bilim sözcükleri
| İngilizce | Türkçe |
|---|---|
| science | bilim |
| scientist | bilim insanı |
| experiment | deney |
| laboratory (lab) | laboratuvar |
| invention | icat |
| inventor | mucit |
| discovery | keşif |
| discover | keşfetmek |
| invent | icat etmek |
| research | araştırma |
| microscope | mikroskop |
| telescope | teleskop |
| chemical | kimyasal |
| energy | enerji |
| gravity | yerçekimi |
| atom | atom |
| planet | gezegen |
| medicine | ilaç, tıp |
| result | sonuç |
| observe | gözlemlemek |
| measure | ölçmek |
| theory | kuram |
Invent ve discover farkı:
- Invent: Daha önce olmayan bir şeyi yapmak. Bell invented the telephone.
- Discover: Zaten var olan bir şeyi bulmak. Newton discovered gravity.
2. Ünlü bilim insanları ve icatları
| Kişi | Önemli çalışması | Örnek cümle |
|---|---|---|
| Alexander Graham Bell | Telefon (1876) | Bell invented the telephone. |
| Thomas Edison | Pratik elektrik ampulü (1879) | Edison developed a practical light bulb. |
| Alexander Fleming | Penisilin (1928) | Fleming discovered penicillin. |
| Marie Curie | Polonyum ve radyum | Marie Curie discovered polonium and radium. |
| Isaac Newton | Yerçekimi yasası | Newton discovered gravity. |
| Albert Einstein | Görelilik kuramı | Einstein developed the theory of relativity. |
| Aziz Sancar | DNA onarımı, Nobel Kimya Ödülü (2015) | Aziz Sancar won the Nobel Prize in Chemistry. |
Marie Curie hakkında kısa bilgi: Marie Curie, 1867’de Varşova’da doğdu. Fizik ve kimya alanında çalıştı. İki farklı bilim dalında Nobel Ödülü kazanan ilk kişidir. Radyoaktivite konusunda önemli keşifler yaptı.
3. Edilgen (passive) ile icatlar
Bazı cümlelerde “kim yaptı?” yerine “ne yapıldı?” ön plandadır. Bunu edilgen yapı ile anlatırız.
was / were + V3 (geçmiş ortaç) (+ by + kişi)
- The telephone was invented by Alexander Graham Bell.
- Penicillin was discovered by Alexander Fleming.
- Gravity was discovered by Isaac Newton.
- Many new medicines were developed by scientists.
| Etken (Active) | Edilgen (Passive) |
|---|---|
| Bell invented the telephone. | The telephone was invented by Bell. |
| Fleming discovered penicillin. | Penicillin was discovered by Fleming. |
Soru: Who invented the telephone? / Who was the telephone invented by?
4. Bilimsel yöntem
Bir deneyi anlatırken şu adımlar izlenir.
| Adım | İngilizce |
|---|---|
| Soru sorma | Ask a question |
| Araştırma yapma | Do research |
| Tahmin (hipotez) | Make a hypothesis |
| Deney yapma | Do an experiment |
| Gözlem ve ölçüm | Observe and measure |
| Sonuç çıkarma | Draw a conclusion |
Örnek deney: Balon neden şişer?
- First, pour some vinegar into a bottle.
- Then, add a spoon of baking soda into a balloon.
- Next, put the balloon on the bottle’s mouth.
- After that, lift the balloon so the soda falls into the vinegar.
- Finally, observe the balloon. It gets bigger because of the gas.
5. Doğa kuralları: Zero conditional
Her zaman doğru olan bilimsel gerçekleri anlatırken “if” cümlesinde iki tarafta da şimdiki zaman kullanırız.
If + present simple, present simple
- If you heat ice, it melts.
- If you mix red and yellow, you get orange.
- If you freeze water, it becomes ice.
- Plants die if they don’t get water.
| If kısmı | Sonuç |
|---|---|
| If you heat water to 100°C, | it boils. |
| If you cool water to 0°C, | it freezes. |
| If you drop an object, | it falls. |
| If there is no light, | plants can’t make food. |
- Bir bilimsel gerçeği anlatıyorsunIf + present simple, present simple.
- Bir olayın gelecekte ne olacağını tahmin ediyorsunIf + present simple, will + yalın fiil.
- Geçmişte bir bilim insanının yaptığı işi anlatıyorsunPast simple: invented, discovered.
6. Bilimin hayata faydaları
- Science helps us live longer (daha uzun yaşamamıza).
- It makes our lives easier (hayatı kolaylaştırır).
- It helps us protect the environment (çevreyi korumamıza).
- It creates new technologies (yeni teknolojiler yaratır).
Örnek: “Scientists develop new medicines. Thanks to these medicines, people can recover from illnesses.”
7. Konuyu toparla
| Başlık | Hatırlanacak |
|---|---|
| invent | Yeni bir şey yapmak (telephone) |
| discover | Var olanı bulmak (gravity) |
| Geçmiş zaman | invented, discovered, won |
| Edilgen | was / were + V3 (+ by) |
| Zero conditional | If + present, present (doğa kuralı) |
| Deney anlatımı | first, then, next, finally |
Mini test
Soru 1
The telephone ........... by Alexander Graham Bell.
- Awas invented
- Binvented
- Cis inventing
- Dinvent
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
- Cümlede özne “the telephone” ve işi yapan “by Alexander Graham Bell” biçiminde belirtilmiş. Bu bir edilgen cümledir.
- Geçmiş zamanlı edilgen yapı “was invented”dır. Doğru cevap A.
Soru 2
If you heat water to 100°C, it ...........
- Awill freeze
- Bfroze
- Cis freezing
- Dboils
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
- Bu cümle her zaman doğru olan bir bilimsel gerçeği anlatıyor (zero conditional).
- Suyu 100°C’ye kadar ısıtırsan kaynar. If kısmı şimdiki zamanda olduğu için sonuç da şimdiki zamanda olmalı: “it boils”. Doğru cevap D.
Soru 3
Which one is the correct match?
- ANewton - invented the telephone
- BFleming - discovered penicillin
- CEdison - discovered gravity
- DBell - discovered the light bulb
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
- Telefonu Bell icat etti, yerçekimini Newton keşfetti, ampulü Edison geliştirdi.
- Penisilini keşfeden kişi Alexander Fleming’dir. Doğru cevap B.
Soru 4
First, pour some water into a glass. Then, put the glass in the freezer. Next, wait for four hours. Finally, take the glass out of the freezer.
What does the experiment show?
- AWater boils in the freezer after a while.
- BWater gets hotter in the freezer slowly.
- CWater turns into ice when it is very cold.
- DWater disappears in the freezer completely.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
- Deneyde su bardağa konup dondurucuya konuyor ve bekleniyor.
- Sonuç suyun soğukta buza dönüştüğüdür. Doğru cevap C.
Kendini dene
Kendini dene
“Invent” ve “discover” arasındaki farkı yaz.
Invent daha önce olmayan bir şeyi yapmaktır (telephone). Discover zaten var olan bir şeyi bulmaktır (gravity).
“Penicillin ........... by Fleming.” cümlesini tamamla.
was discovered
“If you freeze water, it ...........” cümlesini tamamla.
becomes ice (ya da freezes).
Deney adımlarını sıralamak için üç sözcük yaz.
first, then, finally (ya da next, after that).
“Experiment” ve “laboratory” sözcüklerinin Türkçelerini yaz.
experiment: deney, laboratory: laboratuvar.
Yanlış yaptığın soruları yanlış soru defterine ekleyebilirsin. Birkaç gün sonra tekrar karşına çıkar.