Bu konuda ne öğreneceksin
Milyonlarca insan her yıl neden Türkiye'ye geliyor? Turizm yalnızca deniz-kum-güneş midir? Turizm, insanların en az bir gece kalmak koşuluyla yaşadıkları yerin dışına dinlenme, eğlenme, inanç, sağlık, spor ve kültür amacıyla yaptığı seyahatlerdir. Bu konuda turizmi etkileyen etkenleri, turizm türlerini, Türkiye'nin turizm bölgelerini ve merkezlerini, turizmin ekonomiye katkısını ve sorunlarını öğreneceksin.
Hedefler
- Turizmi etkileyen doğal ve beşerî etkenleri sıralamak.
- Turizm türlerini (deniz, kış, kültür, inanç, sağlık, yayla, kongre) eşleştirmek.
- Türkiye'nin turizm merkezlerini yerleriyle bilmek.
- Turizmin ekonomiye katkısını ve sorunlarını yorumlamak.
- Sürdürülebilir turizm kavramını açıklamak.
1. Turizmi etkileyen etkenler
Doğal etkenler:
- Deniz, kum, plajlar (kıyı şekilleri).
- İklim (ılıman, güneşli yaz).
- Dağlar, karlı alanlar, yaylalar, şelaleler, mağaralar.
- Kaplıcalar ve jeotermal kaynaklar.
- Milli parklar, doğal güzellikler.
Beşerî etkenler:
- Tarihî eserler, antik kentler, müzeler, kültür.
- İnanç merkezleri.
- Ulaşım ve konaklama olanakları.
- Güvenlik, politik istikrar.
- Tanıtım ve turizm politikaları.
- Kişi başına gelir ve boş zaman.
2. Turizm türleri
- Deniz-kum-güneş (kıyı) turizmi: Antalya, Muğla (Bodrum, Marmaris, Fethiye), Aydın (Kuşadası), İzmir (Çeşme). Türkiye turizminin ana gelir kaynağı.
- Kış turizmi: Uludağ (Bursa), Erciyes (Kayseri), Palandöken (Erzurum), Sarıkamış (Kars), Kartalkaya (Bolu), Kartepe, Davraz.
- Kültür turizmi: Efes, Bergama, Truva, Göbeklitepe, Nemrut, Ani, Kapadokya, Mardin, İstanbul'un tarihî alanları.
- İnanç turizmi: İstanbul, Konya (Mevlana), Mardin, Hatay (Antakya), Efes (Meryem Ana Evi), Şanlıurfa (Balıklıgöl).
- Sağlık turizmi: Pamukkale, Bursa, Afyon, Yalova, Kütahya kaplıcaları. Tıp turizmi (İstanbul, Ankara, İzmir).
- Yayla ve doğa turizmi: Karadeniz yaylaları (Uzungöl, Ayder), Munzur Vadisi, Salda Gölü.
- Kongre, fuar ve sanat turizmi: İstanbul, Ankara, Antalya, İzmir.
- Kırsal ve gastronomi turizmi: Hatay, Gaziantep, Şanlıurfa mutfakları.
3. Türkiye'nin turizm potansiyeli
- Üç tarafı denizlerle çevrili uzun kıyı şeridi.
- Çeşitli iklim ve zengin doğal çeşitlilik.
- Zengin tarihî miras: Birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış Anadolu. UNESCO Dünya Mirası listesinde çok sayıda alan.
- Dünya turizminde ilk onda yer alan ülkeler arasındadır.
- En çok turist gelen ülkeler: Rusya, Almanya, Birleşik Krallık gibi Avrupa ülkeleri.
- En çok ziyaret edilen il: İstanbul ve Antalya.
Mevsimsellik: Turizmin yaz aylarında yoğunlaşması. Çözüm: Kış, kültür, inanç, sağlık turizmi ile 12 aya yayma.
4. Turizmin ekonomiye katkısı ve sorunları
Katkılar:
- Döviz girdisi, cari açığı azaltma.
- İstihdam, yerel kalkınma.
- Ulaşım, konaklama ve hizmet sektörlerinin gelişmesi.
- Kültürel etkileşim ve tanıtım.
Sorunlar:
- Mevsimlik istihdam.
- Doğal ve tarihî alanların bozulması, çevre kirliliği.
- Plansız yapılaşma, tarım alanlarının turizme açılması.
- Dışa bağımlılık: Dış piyasadaki krizler turizmi etkiler.
- Su kaynaklarının aşırı kullanımı.
5. Sürdürülebilir turizm
Doğa ve kültürel mirası koruyarak yerel halkın faydasını gözeten turizmdir. Taşıma kapasitesi gözetilir. Ekoturizm, agroturizm, kırsal turizm örnekleridir. Bölgeye özgü, çevreye duyarlı yatırımlar ve sertifikalı işletmeler (Mavi Bayrak) bu anlayışın aracıdır.
6. Sık yapılan hatalar
- Turizmin yalnızca yaz mevsiminde olduğunu sanmak. Kış, kültür, sağlık turizmi de vardır.
- Pamukkale'yi kış turizmi sanmak. Sağlık ve doğal güzellik turizmidir.
- Kapadokya'yı deniz turizmi merkezi sanmak. Kültür ve doğa turizmi.
- Turizmin sorunsuz bir gelir kaynağı olduğunu sanmak.
- Uludağ ve Erciyes'in kıyı turizmiyle ilgili olduğunu sanmak.
7. Konuyu toparla
| Tür | Örnek |
|---|---|
| Deniz-kum-güneş | Antalya, Bodrum |
| Kış turizmi | Uludağ, Erciyes |
| Kültür | Efes, Kapadokya |
| İnanç | Konya, Mardin |
| Sağlık | Pamukkale, Bursa |
| Yayla | Uzungöl, Ayder |
Mini test
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi kış turizmi merkezlerinden biridir?
- AUludağ
- BBodrum
- CPamukkale
- DEfes
- EKuşadası
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
- Uludağ, Bursa'da kayak ve kış sporlarının yapıldığı merkezdir.
- Doğru cevap A.
Diğer şıklar: B kıyı turizmi / C sağlık ve doğal güzellik / D kültür turizmi / E kıyı turizmi.
Soru 2
Türkiye turizminin yaz aylarında yoğunlaşması sorununun çözümü için aşağıdakilerden hangisi önerilebilir?
- AYalnızca kıyı turizmini geliştirmek
- BTurizm yatırımlarını azaltmak
- CKış ve kültür turizmini geliştirmek
- DTanıtım çalışmalarını durdurmak
- EYeni otel yapımını artırmak
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
- Mevsimsellik, farklı turizm türleriyle 12 aya yayılabilir.
- Kış, kültür, inanç ve sağlık turizmi yaz dışındaki aylarda da turist çeker. Doğru cevap C.
Diğer şıklar: A mevsimselliği artırır / B, D çözüm değil / E mevsimselliği çözmez.
Soru 3
Aşağıdaki turizm merkezi-türü eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
- AAntalya: Kıyı turizmi
- BErciyes: Deniz turizmi
- CEfes: Kültür turizmi
- DPamukkale: Sağlık turizmi
- EKonya: İnanç turizmi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
- Erciyes, Kayseri'de kayak yapılan bir kış turizmi merkezidir.
- Deniz turizmi ile ilgisi yoktur. Doğru cevap B.
Diğer şıklar: A, C, D, E doğru eşleştirmeler.
Soru 4
Turizmin ekonomiye katkısı olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- ADış ticaret açığını artırması
- BDöviz girdisi sağlaması
- Cİstihdam yaratması
- DHizmet sektörünü geliştirmesi
- EBölgesel kalkınmaya katkıda bulunması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
- Turizm döviz girdisi sağlayarak dış ticaret ve cari açığı azaltmaya yardımcı olur.
- Dolayısıyla açığı artırması bir katkı değildir. Doğru cevap A.
Diğer şıklar: B, C, D, E turizmin ekonomik katkıları.
Kendini dene
Kendini dene
Kayak merkezi olan bir dağ söyle.
Uludağ, Erciyes ya da Palandöken.
Mevlana türbesi hangi ildedir?
Konya.
Sağlık turizminde öne çıkan Denizli'deki yer neresidir?
Pamukkale.
Turizmin mevsimsel olması neden sorundur?
Gelir ve istihdam yaz aylarında yoğunlaşır.
Doğayı koruyarak yapılan turizme ne denir?
Sürdürülebilir turizm (ekoturizm).
Yanlış yaptığın soruları yanlış soru defterine ekleyebilirsin. Birkaç gün sonra tekrar karşına çıkar.