Gençlik ve Değerler

Bu konuda ne öğreneceksin

Gençlik, hayatın en dinamik, en çok değişen ve en çok karar verilen dönemidir. Vücudun, düşüncelerin, arkadaşlıkların ve hayallerin hızla değiştiği bu yıllarda “Ben kimim, neye değer veriyorum, nasıl bir insan olmak istiyorum?” sorularına cevap ararsın. Bu konuda gençlik döneminin özelliklerini, gençlerin karşılaştığı sorunları (akran baskısı, bağımlılık, kimlik arayışı), değer kavramını, Kur’an’daki genç örnekleri (Ashab-ı Kehf, Hz. Yusuf, Hz. İbrahim) ve gençlerin topluma katkısını öğreneceksin.

1. Gençlik dönemi

Gençlik (ergenlik ve sonrası), çocukluktan yetişkinliğe geçiş dönemidir. Bu dönemde şu gelişmeler yaşanır:

• Fiziksel gelişim: Boy uzar, bedensel değişimler olur. Beden imajı önem kazanır.
• Zihinsel gelişim: Soyut düşünme, sorgulama, eleştirel bakış gelişir. “Neden?” sorusu çoğalır.
• Duygusal gelişim: Duygu değişimleri, hassasiyet, kimlik arayışı, sevgi ve aidiyet ihtiyacı.
• Sosyal gelişim: Akranlarla bağ güçlenir, bağımsızlık isteği artar, geleceğe dair plan yapılır.
• Ahlaki ve dinî gelişim: Din ve değerleri sorgulama, anlam arayışı, inanç ve ibadet bilinci.

Dinî sorumluluk: İslam’da bir kişi akıl ve ergenlik (büluğ) çağına geldiğinde dinî sorumluluk (teklif) başlar. Dinin emir ve yasakları karşısında sorumlu olan kişiye mükellef denir. İnsan özgür iradeye sahiptir ve davranışlarının sonuçlarından sorumludur.

2. Gençlerin karşılaştığı sorunlar

• Kimlik arayışı: “Ben kimim?” sorusunun cevabını bulma, kendini tanıma.
• Akran baskısı: Arkadaş grubuna uymak için yanlış davranışlara yönelmek.
• Bağımlılıklar: Sigara, alkol, uyuşturucu gibi madde bağımlılığı ile teknoloji, oyun ve sosyal medya bağımlılığı.
• Medya ve sanal ortam etkisi: Yanlış bilgi, özendirme, kendini başkalarıyla kıyaslama, siber zorbalık.
• Gelecek kaygısı: Sınav, meslek seçimi, işsizlik.
• Aile ve okul ile iletişim sorunları.
• Boş zamanı değerlendirememe.

Çözüm yolları:

• Aile ve arkadaşlarla sağlıklı iletişim kurmak, güvendiğin bir yetişkinden destek almak.
• Bilinçli olmak, hayır diyebilmek.
• Spor, sanat, okuma, gönüllülük gibi olumlu etkinliklerle ilgilenmek.
• Hedef belirlemek ve planlı çalışmak.
• Dinî ve ahlaki değerlerle yaşamı anlamlandırmak.

İslam ve bağımlılıklar: İslam, aklı, sağlığı ve nesli koruma ilkelerine göre alkol ve uyuşturucu gibi akıl ve bedene zarar veren maddeleri yasaklar. İnsanın kendine zarar vermesi de doğru görülmez.

3. Değer kavramı

Değer, bir toplumun ve bireyin önemli saydığı, korunması gerektiğini düşündüğü ilke, ölçü ve inançlardır. Davranışlarımıza yön verir.

Değerlerin türleri:

• Manevi değerler: Dürüstlük, sevgi, saygı, merhamet, adalet, fedakârlık, vefa, hoşgörü, yardımseverlik.
• Sosyal ve kültürel değerler: Aile, komşuluk, misafirperverlik, geleneksel bayramlar.
• Evrensel değerler: Yaşam hakkı, adalet, özgürlük, barış. Bütün insanlıkça kabul edilen değerler.
• Dinî değerler: İnanç, ibadet, ahlak.

Değerler nasıl kazanılır? Aile, okul, çevre, arkadaşlar, din, medya aracılığıyla. Değer, bilmek kadar yaşamayı da gerektirir. Değerlerin model alınarak öğrenilmesi önemlidir.

Değer ve karar verme: Değerlerin net olması, zor kararlarda doğruyu seçmeni sağlar.

4. Kur’an’da gençler

Kur’an, gençlerin imanını, dürüstlüğünü ve kararlılığını örnek gösterir:

• Ashab-ı Kehf (Mağara Arkadaşları): Zalim bir yönetimde inançlarını korumak için mağaraya sığınan birkaç genç. “Onlar Rablerine iman eden gençlerdi, biz de onların hidayetini artırdık.” (Kehf suresi). İnançta sebat, doğruluk ve cesaret örneği.
• Hz. Yusuf: Gençliğinde iffet, güvenilirlik ve sabır gösterdi. Kıskanç kardeşleri tarafından kuyuya atıldı, haksız yere zindana girdi ama Allah’a güvenini kaybetmedi, sonunda sorumluluk sahibi bir yönetici oldu.
• Hz. İbrahim: Gençlik çağında toplumun putlarına karşı akılla, tevhid (Allah’ın birliği) fikrini savundu.
• Hz. İsmail: Allah’a teslimiyet ve babasına saygı örneğidir.

Çıkarılacak dersler: Gençlik, inancı ve değerleri koruma, doğruluktan ayrılmama, haksızlığa karşı durma ve Allah’a güvenme dönemidir.

5. İslam’da gençliğin değeri

• Gençlik büyük bir nimet ve emanettir. Allah’ın verdiği bu güç ve zaman hesabı sorulacak bir imkândır.
• Hz. Muhammed’in öğüdü: “Beş şeyi beş şeyden önce değerlendir: Gençliğini ihtiyarlıktan önce, sağlığını hastalıktan önce, zenginliğini fakirlikten önce, boş zamanını meşguliyetten önce, hayatını ölümden önce.”
• Hz. Peygamber: “İnsanlar içinde Allah’ın en sevdiği kimse, kötülükleri terk edip iyiliklere yönelen gençtir.” Gençlerle iletişimin temelinde güven, sevgi, saygı, dostluk, dayanışma, merhamet ve samimiyet vardır.
• Gençlik: İlim öğrenme, ibadet, güzel ahlak ve topluma yarar sağlama dönemidir. Gençlere verilen sorumluluk ve güven önemlidir.
• Gençlerin topluma katkısı: Gönüllü çalışmalar, eğitim, yardımlaşma, çevre koruma, bilim ve sanat.

• Gençlik dönemi kimlik arayışı dönemidirDeğer ve model seçimi çok önemlidir.
• Akran baskısı ve bağımlılık riskleri artıyorBilinçli olmak ve hayır diyebilmek gerekir.
• Değerler aile ve çevreden öğreniliyorGüzel örnek ve model değer edinmede etkilidir.
• Gençlik bir emanet kabul ediliyorZamanı ve gücü iyi değerlendirmek gerekir.

6. Konuyu toparla

Mini test

Kendini dene

Yanlış yaptığın soruları yanlış soru defterine ekleyebilirsin. Birkaç gün sonra tekrar karşına çıkar.