Hz. Muhammed ve Gençlik

Bu konuda ne öğreneceksin

Hz. Muhammed, çocukluğundan itibaren dürüstlüğü ve güvenilirliğiyle tanınan bir gençti. Peygamber olduktan sonra da gençlere özel önem verdi, onlara sorumluluk ve görev verdi, onları ilme, ibadete ve topluma hizmete yönlendirdi. Bu konuda Hz. Muhammed’in gençlik dönemini, “el-Emin” unvanını, gençlere verdiği önemi, genç sahabilerin örneklerini ve onun gençlere öğütlerini öğreneceksin.

1. Cahiliye ortamı, doğumu ve çocukluğu

Hz. Muhammed’in yaşadığı Arap Yarımadası’nın en önemli şehri Mekke’dir (Kâbe, hac ve ticaret merkezi). Toplum bedevi (çadırda yaşayan) ve hadari (yerleşik) olarak yaşar, kabile bağları çok güçlüdür, şiir ve hitabet yaygındır, Mekke’de çok az kişi okuryazardır. İnsanlar hür, köle ve mevali (azat edilmiş) olmak üzere üç sınıfa ayrılır. İslam öncesi bu döneme Cahiliye Dönemi denir. Sebepleri şirk koşulması, putlara tapılması, kız çocuklarının diri diri gömülmesi, yağmacılığın geçim tarzı olması gibi uygulamalardır. Arap Yarımadası’nda az sayıda hanif (Hz. İbrahim’in tevhit inancını sürdüren) de vardı.

• Hz. Muhammed yaklaşık 570 yılında Mekke’de doğdu. Babası Abdullah doğumundan önce, annesi Âmine altı yaşında iken vefat etti. Önce dedesi Abdülmuttalib, sonra amcası Ebu Talib himayesinde büyüdü.
• Çocukluğunda Halime adlı bir süt anne yanında kaldı.
• Gençliğinde çobanlık ve ticaret yaptı. Amcasıyla ticaret kervanlarına katılarak Şam’a gitti.

2. Gençliğinde güzel ahlakı: “el-Emin”

Hz. Muhammed gençliğinde doğruluğu, güvenilirliği, dürüstlüğü ve ahlakı ile tanındı. Mekkeliler ona “el-Emin” (güvenilir kişi) dedi. Peygamberlikten önce de putlara tapmadı, kötü alışkanlıklardan uzak durdu.

Gençliğindeki önemli olaylar:

• Hilfü’l-Fudul (Erdemliler Cemiyeti): Gençlik yıllarında katıldığı, haksızlığa uğrayan ve zulme maruz kalanları korumayı amaçlayan antlaşmadır. Hz. Peygamber, peygamber olduktan sonra da bu antlaşmayı övgüyle anmıştır.
• Hacerülesved olayı: Kâbe yeniden inşa edilirken Kâbe’nin kutsal Hacerülesved taşını yerine koyma konusunda kabileler arasında anlaşmazlık çıktı. Hz. Muhammed’in akıllıca çözümü, taşı bir örtüye koyup her kabile liderinin bir ucundan tutmasını sağlamak oldu. Böylece kan dökülmeden barış sağlandı.
• Hz. Hatice ile evlilik: 25 yaşındayken ticaret ortağı Hatice’yle evlendi. Hz. Hatice, onun ahlakına güvenmişti. Evlilikleri sevgi, vefa ve güvene dayanır.

3. Peygamberliği ve gençlerin İslam’a katılması

• 40 yaşında, Mekke yakınlarındaki Hira Mağarası’nda ilk vahiy geldi. İlk ayetler “Oku” emriyle başlar (Alak suresi). Peygamberlik görevi başladı.
• İslam’ı ilk kabul edenler arasında gençler çoktu: Hz. Ali (yaklaşık 10 yaşlarında çocuk), Zeyd b. Harise, Hz. Ebubekir, Talha, Zübeyr, Sa’d b. Ebi Vakkas, Abdurrahman b. Avf gibi gençler ilk Müslümanlar arasındaydı.
• Mekke dönemi (610 ile 622) zor geçti. Müslümanlar baskı ve eziyet gördü. Habeşistan’a hicret edildi, sonra 622’de Medine’ye hicret gerçekleşti.

4. Peygamber’in gençlere verdiği önem

Hz. Muhammed hem beşer hem peygamberdir. Doğmuş, büyümüş, öksüz ve yetim kalmış, çalışmış, evlenmiş, hastalanmış, bu dünyanın zorluklarıyla karşılaşmıştır. Kendisi de “ben Allah’ın kuluyum” diyerek bunu hatırlatmıştır. Peygamberlik yönünün görevleri dörttür:

• Tebliğ: Vahyi eksiltmeden ve ekleme yapmadan insanlara iletmek.
• Tebyin: Kur’an’ı sözlü ve uygulamalı olarak açıklamak.
• Teşri: Kur’an’da hükmü olmayan konularda hüküm koyma yetkisi.
• Temsil: İslam’ı en iyi biçimde anlayıp yaşayarak insanlara örnek olmak. Kur’an’da güzel örnek anlamında üsveihasene denir.

Hatemülenbiya (peygamberlerin sonuncusu) olan Hz. Muhammed’e güvenilirliği nedeniyle Muhammedülemin denmiştir. Sünnet, onun söz, fiil ve onaylarıdır. Hadis ise onun sözleridir. Kültürümüzde Hz. Peygamber sevgisi Ehlibeyt (eşi, çocukları, torunları ve yakın akrabaları) sevgisiyle birlikte yaşatılır, naat, mevlit, siyer, kırk hadis ve hilye gibi eserlerde ifade edilir.

Gençlere değer vermesi: Genç sahabileri Suffe’de eğitmiştir (Ebu Hureyre, Abdullah b. Ömer, Abdullah b. Mesud, Abdullah b. Abbas, Muaz b. Cebel, Enes b. Malik). Malik b. Huveyris ve arkadaşları Medine’de yaklaşık yirmi gün kalıp ailelerini özleyince onları anlayışla karşılamış, öğrendiklerini onlara öğretmeleri için memleketlerine göndermiştir. Zeyd b. Sabit mektuplar yazmış ve gelen mektupları tercüme etmiş, Tebük Seferi’nde sancağı taşımıştır.

Hz. Muhammed gençleri önemser, güvenir ve sorumluluk verir:

• Mus’ab b. Umeyr: Mekke’nin zengin ve zarif bir genciydi. İslam’ı kabul etti, Medine’ye ilk öğretmen ve elçi olarak gönderildi. Orada İslam’ı yaydı, Medine’de İslam’ın yayılmasında büyük rol oynadı.
• Hz. Ali: Genç yaşta İslam’ı kabul etti. Hicret gecesi Peygamber’in yatağında yattı ve Mekkelilerin emanetlerini sahiplerine ulaştırdı. Sonra güvenilir bir komutan oldu.
• Üsame b. Zeyd: Henüz 18-20 yaşlarında iken Hz. Peygamber onu, Bizans’a karşı gönderilen büyük bir ordunun komutanı yaptı. Bu ordunun içinde yaşlı ve deneyimli sahabiler de vardı. Peygamber’in gençlere güveninin açık örneğidir.
• Muaz b. Cebel: Genç bir sahabi olarak Yemen’e gönderilerek halkı eğitmek ve yönetmek için görevlendirildi. Peygamber ona sorarak “Hükmü neye göre vereceksin?” dedi, o da “Kur’an’a, bulamazsam Sünnet’e, bulamazsam kendi görüşüme (içtihat)” diye cevap verdi, Peygamber bundan memnun oldu.
• Zeyd b. Sabit: Genç yaşta Kur’an’ı yazan vahiy katipleri arasındaydı. Kur’an’ın toplanmasında da önemli görev aldı. Aynı zamanda yabancı dilleri öğrenmekle görevlendirildi.
• Abdullah b. Abbas (ibn Abbas): Peygamber’in amcasının oğludur. Genç yaşta ilme düşkündü, Kur’an tefsirinin (yorumunun) önemli isimlerindendir.

5. Peygamber’in gençlere öğütleri

• “Beş şeyi beş şeyden önce değerlendir: Gençliğini ihtiyarlıktan önce, sağlığını hastalıktan önce, zenginliğini fakirlikten önce, boş zamanını meşguliyetten önce, hayatını ölümden önce.”
• Kıyamet gününde Allah’ın gölgesinde gölgelenecek yedi kişiden biri, “Rabbine ibadet ederek yetişen genç”tir.
• Doğruluk, dürüstlük, güvenilirlik (emanet), söz tutmak, güler yüzlü olmak ve kolaylaştırmak.
• İlim öğrenmek: İlim öğrenmek her Müslümana farzdır.
• Anne babaya iyilik, büyüklere saygı ve küçüklere merhamet.
• Zararlı alışkanlıklardan uzak durmak, iffet ve temiz hayat.
• Güzel örnek olmak: Gençler, model alınacak kişiler arasındadır.

Hz. Peygamber’den gençlere dersler:

• Gençlik, ilim, ahlak ve hizmet için değerlendirilmeli.
• Güven kazanmak karakterle olur (el-Emin).
• Haksızlığa karşı çıkmak ve mazlumu korumak (Hilfü’l-Fudul).
• Sorumluluk almak ve görev üstlenmek.
• Barış ve uzlaşma arayışı (Hacerülesved olayı).

• Hz. Muhammed dürüstlüğüyle tanınıyor“el-Emin” unvanını alır.
• Peygamber gençlere görev ve güven veriyorGençler topluma hizmette önemli roller üstlenir.
• Hacerülesved olayında kabileler çatışmak üzereyken akıllı çözüm bulunuyorBarış sağlanır, kan dökülmez.
• Gençlik emanet kabul ediliyorZamanı ve gücü ilme, ibadete, hizmete harcamak gerekir.

Hayatı zaman şeridinde

Önemli olayları sırasıyla gör.

6. Konuyu toparla

Mini test

Kendini dene

Yanlış yaptığın soruları yanlış soru defterine ekleyebilirsin. Birkaç gün sonra tekrar karşına çıkar.