Bu konuda ne öğreneceksin
Modal fiiller (can, could, may, might, must, should, would...) bir olayın ne kadar kesin, mümkün, gerekli ya da izinli olduğunu söyler. YDT’de modal hiçbir zaman tek başına sorulmaz. Dilbilgisi bölümünün ilk üç sorusunda fiil biçimi sorulur ve modal çoğu zaman zaman, edilgen ya da fiilimsiyle aynı soruda yan yana gelir. Konunun sonunda şunları yapabileceksin:
Hedefler
- Modal fiillerin yapısını (modal + V1) ve temel anlamlarını (yetenek, izin, ihtimal, zorunluluk, tavsiye) ayırt etmek.
- Şimdiki ve geçmiş zaman için çıkarım kalıplarını (must be, must have been, can’t have been, may have been) doğru kurmak.
- Geçmişe dair pişmanlık ve eleştiri kalıplarını (should have, needn’t have, could have) kullanmak.
- Modal fiili edilgen (must be taken, can be formed) ve sürekli (must be working) yapılarla birleştirmek.
- Cümledeki ipuçlarına (until recently, no evidence, so that, thanks to) bakarak modali seçmek.
- İki boşluklu soruda modal ile zamanı birlikte çözmek.
1. YDT’de modal nasıl çıkıyor
Bu bölüm, MEB’in “YDT İngilizce Çıkmış Sorular 2018-2025” kitabındaki sorulara bakılarak hazırlandı. Doğru seçenekler tek tek çözülerek belirlendi.
Dilbilgisi bölümünün her yıl ilk üç sorusu fiil biçimi sorusudur (toplam 24 soru). Bu 24 sorudan en az 12’sinde bir boşlukta modal vardır. Modal çoğunlukla zamanla ya da edilgenle aynı soruda yan yana gelir.
| Yıl | Doğru seçeneklerde görülen modal kalıpları |
|---|---|
| 2018 | had to wait, may enable |
| 2019 | can exist |
| 2020 | could cause |
| 2021 | might have caused |
| 2022 | must be taken |
| 2023 | can be formed, had to get, may not need to |
| 2024 | can damage |
| 2025 | may have been, can formulate, will result in, could not have continued |
- Modal kalıplarının üçte biri geçmişe bakıyor (had to, might have caused, may have been, could not have continued)Geçmişe bakan cümlelerde modal + have + V3 kalıbını bil.
- Edilgen modal iki yılda doğru cevap (must be taken, can be formed)Modal + be + V3 kalıbı sürekli karşına çıkıyor.
- Kesinlik farkı sorunun kendisi (may have been, must have been)Metin “kanıt yok” diyorsa may, “kesin” diyorsa must gerekir.
- Koşul cümlesi içindeki modal (could not have continued)Conditionals konusuyla birlikte çalış.
2. Yapı: modal + V1
Modal fiillerin ortak özelliği:
- Arkasından yalın fiil (V1) gelir. To gelmez.
- Üçüncü tekil kişide -s almaz: She can swim. (cans yanlış.)
- Soru ve olumsuzda yardımcı fiil gerekmez: Can you swim? She cannot swim.
- Geçmişi have + V3 ile gösterilir: She must have forgotten.
| Modal | Temel anlamı |
|---|---|
| can, could | yetenek, olasılık, izin |
| may, might | ihtimal, izin |
| must | zorunluluk, güçlü çıkarım |
| should, ought to | tavsiye, beklenti |
| will, would | gelecek, alışkanlık, varsayım |
| shall | öneri (I shall, shall we) |
| have to, need to | dışarıdan gelen zorunluluk |
| had better | uyarı niteliğinde tavsiye |
3. Yetenek ve izin
Yetenek
| Zaman | Kalıp | Örnek |
|---|---|---|
| Şimdi | can, be able to | She can speak three languages. |
| Geçmiş (genel) | could, was able to | He could swim at four. |
| Geçmiş (tek bir başarı) | was able to, managed to | He was able to escape. (could escape zayıf) |
| Gelecek | will be able to | You will be able to swim soon. |
| Olumsuz tek olay geçmiş | couldn’t, wasn’t able to | He couldn’t open the door. |
Geçmişte belirli bir olayda başarmak için was able to ya da managed to kullanılır, could değil. Olumsuzda ise ikisi de olur.
İzin
- can: gündelik izin. Can I leave?
- could: nazik. Could I leave early?
- may: resmî izin. May I come in?
- might: çok resmî ve çekingen. Might I ask a question?
4. İhtimal ve çıkarım
Burası sınavın en çok sorduğu bölümdür. Çıkarım yaparken kesinlik derecesi söylenir.
| Derece | Şimdi ya da gelecek | Geçmiş |
|---|---|---|
| Kesin olumlu | must be | must have been |
| Güçlü olasılık | should be, ought to be | should have been |
| Olasılık (belirsiz) | may be, might be, could be | may have been, might have been, could have been |
| Kesin olumsuz | can’t be, couldn’t be | can’t have been, couldn’t have been |
Örnekler
- She has worked all day. She must be tired. (kesin çıkarım)
- The streets are wet. It must have rained. (geçmişe dair kesin çıkarım)
- He can’t be at home. I just saw him at the station. (imkânsız)
- I don’t know where she is. She may be at the library. (belirsiz)
- Historians are not sure, but the temple might have been built by traders. (belirsiz geçmiş)
can ile could
Çıkarımda can, olumlu cümlede kullanılmaz. “It can be true” çıkarım için kullanılmaz. Olumsuz ve soru cümlesinde can’t / can kullanılır: “It can’t be true.” “Can it be true?”
Teorik olasılıkta can bir şeyin genelde mümkün olduğunu söyler: “Heavy rain can cause floods.” (Ağır yağmur sel yaratabilir, genel gerçek.)
5. Zorunluluk, yasak ve tavsiye
Zorunluluk
| Kalıp | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| must | konuşanın ya da kuralın zorunluluğu | You must wear a seat belt. |
| have to, has to | dışarıdan gelen zorunluluk | I have to wear a uniform at work. |
| had to | geçmişte zorunluluk (must’un geçmişi yoktur) | We had to leave early. |
| need to | gerek var | You need to register. |
| be required to, be obliged to | resmî zorunluluk | Visitors are required to sign in. |
Yasak ve gereksizlik
| Kalıp | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| mustn’t | yasak, yapma | You mustn’t smoke here. |
| can’t | yasak (izin yok) | You can’t park here. |
| don’t have to, needn’t | gerek yok, serbest | You don’t have to come. |
Tavsiye ve beklenti
| Kalıp | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| should, ought to | tavsiye, ahlaki yükümlülük | You should see a doctor. |
| had better | uyarı (yoksa kötü olur) | You had better hurry. |
| be supposed to | beklenti, plan, kural | The train is supposed to arrive at six. |
6. Geçmişle ilgili modal kalıplar
Sınavın en sevdiği yer burasıdır.
| Kalıp | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| should have V3 | yapılması gerekirdi ama yapılmadı (pişmanlık, eleştiri) | You should have called me. |
| shouldn’t have V3 | yapılmamalıydı ama yapıldı | I shouldn’t have said that. |
| ought to have V3 | should have ile aynı | They ought to have told us. |
| could have V3 | yapabilirdi ama yapmadı | She could have won, but she gave up. |
| might have V3 | belki yapmıştı ya da yapabilirdi | He might have forgotten. |
| needn’t have V3 | gerek yoktu ama yaptı | You needn’t have bought a gift. |
| would have V3 | gerçek olmayan geçmiş senaryo | I would have helped you if you had asked. |
| must have V3 | kesin yapmıştır | She must have missed the bus. |
| can’t have V3 | yapmış olamaz | He can’t have seen us. |
needn’t have ile didn’t need to
- “I needn’t have taken an umbrella.” Aldım ama gerek yokmuş (yağmur yağmadı).
- “I didn’t need to take an umbrella.” Gerek yoktu, almadım (ya da aldım mı belli değil).
7. Would
| Kullanım | Örnek |
|---|---|
| Geçmişte tekrar eden alışkanlık | Every summer we would visit my grandparents. |
| Gelecekte geçmişten bakış (future in the past) | He said he would call later. |
| Nazik rica | Would you open the window? |
| Gerçek dışı koşul sonucu | If I were you, I would accept. |
| Varsayım | That would be nice. |
“Used to” ve “would” alışkanlık için benzer, ama durum anlatırken yalnızca used to kullanılır: “She used to be shy” doğru, “She would be shy” bu anlamda yanlıştır.
8. Modal ve edilgen birlikte
Modal + be + V3 kalıbı sınavda sık çıkar. Özne eylemi yapmıyor, eylem ona yapılıyorsa edilgen kullan.
| Kalıp | Örnek |
|---|---|
| modal + be + V3 (şimdi, gelecek) | The rules must be followed. Atoms heavier than iron can be formed. |
| modal + have been + V3 (geçmiş) | The letter should have been sent yesterday. |
Edilgen olup olmadığını anlamak için özneye bak: eylemi özne mi yapıyor, özneye mi yapılıyor?
- Precautions must be taken (önlemler alınmalıdır, edilgen).
- The doctors must take precautions (doktorlar önlem almalıdır, etken).
9. Modal ve sürekli yapı
| Kalıp | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| modal + be + V-ing | şimdi, o an | She must be working right now. |
| modal + have been + V-ing | geçmişte süregelen | He may have been waiting for hours. |
| should be + V-ing | beklenti | The package should be arriving soon. |
10. Cümledeki ipuçları
| İpucu | Modal |
|---|---|
| there is no evidence, it is not certain, some believe | may, might, could |
| obviously, clearly, the evidence shows | must |
| until recently, in the past | had to, could, would |
| now, nowadays, thanks to + yenilik | can, are able to, no longer have to |
| so that, in order that | can, could, will, would |
| if + Past Perfect | could / would / might have V3 (geçmiş sonuç), would + V1 (now, today ile şimdiki sonuç) |
| if + Simple Past | could, would, might |
so that ile modal
“We left early so that we could catch the train.” Amaç bildiren so that cümlesinde, ana fiil geçmişse could / would, şimdi ya da gelecekse can / will kullanılır.
- Marketers study consumers so that they can design effective campaigns. (şimdiki genel gerçek)
- She saved money so that she could buy a house. (geçmiş)
11. İki boşluklu soruyu çözme yolu
- İki boşluğu ayrı oku. Her biri için bağlamı bul: zaman, kesinlik, edilgenlik.
- Kesin bildiğin boşluğa karar ver. Hangi seçeneğin ikinci kısmı bu cümleye uyuyor?
- Her seçenek çiftinde iki yarıyı da sına. Bir yarı uyup öteki uymuyorsa seçeneği ele.
- Edilgen mi etken mi? Özneye bak.
- Modal anlamını Türkçe karşılığıyla dene. “-malıydı”, “-miş olmalı”, “-ebilir”, “-ebilirdi”.
Aklında kalsın
- Modal + V1. To ve -s yok.
- Geçmiş için modal + have + V3.
- must: kesin çıkarım. may / might / could: belirsiz ihtimal. can’t: kesin olumsuz.
- should have: yapılması gerekirdi, yapılmadı. needn’t have: yapıldı, gerek yoktu.
- mustn’t: yasak. don’t have to: zorunlu değil.
- Geçmişte zorunluluk: had to (must’un geçmişi yok).
- Edilgen: modal + be + V3 (must be taken). Geçmiş edilgen: modal + have been + V3.
- Kanıt varsa must, kanıt yoksa may.
- Geçmişte tek başarı: was able to / managed to. Genel yetenek: could.
Sık karıştırılanlar
| Karıştırılan | Doğrusu |
|---|---|
| must ve have to | must konuşanın iradesi, have to dışarıdan gelen zorunluluk. Geçmişte ikisi de had to olur. |
| mustn’t ve don’t have to | mustn’t yasak. don’t have to serbestlik. |
| should have ve must have | should have: yapılması gerekirdi. must have: kesin yaptı. |
| could have ve was able to | could have: yapabilirdi, yapmadı. was able to: yaptı, başardı. |
| may have ve must have | may have: belki. must have: kesin. |
| can’t have ve mustn’t have | can’t have: yapmış olamaz. mustn’t have diye çıkarım kalıbı yoktur. |
| needn’t have ve didn’t need to | needn’t have: yaptı ama gerek yoktu. didn’t need to: gerek yoktu. |
| would ve used to | durum için yalnızca used to. Eylem alışkanlığı için ikisi de. |
| modal + to V | modal + V1 olur. ought to, have to, be able to istisna. |
YDT tarzı sorular
Aşağıdaki sorular bu metin için yazıldı, ÖSYM sorusu değildir. Sınavdaki gibi her birinde beş seçenek var. Bazıları tek boşluklu ısınma, bazıları iki boşluklu.
Soru 1
The streets were wet this morning, so it ---- during the night.
- Amust rain
- Bshould rain
- Cmust have rained
- Dwould rain
- Ecan rain
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
- Konuşan, sokakların ıslak olmasından yola çıkarak geçmiş hakkında kesin bir çıkarım yapıyor. Kanıt var (the streets were wet).
- Geçmişe dair kesin çıkarım must have + V3 ile kurulur: must have rained.
- A, D ve E geçmişe uygun değil. B’deki should rain beklenti bildirir ve geçmişi anlatmaz. Doğru cevap must have rained.
Soru 2
Until a few years ago, patients ---- travel abroad for this operation, but thanks to new technology it ---- now be done in local hospitals.
- Amust / should
- Bwould / must
- Chave to / may
- Dhad to / can
- Ecould / has to
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
- İlk boşlukta until a few years ago geçmişe işaret eder ve zorunluluk söyler: had to. Must ve have to şimdiki zamandır.
- İkinci boşlukta thanks to new technology bir imkân anlatır: can be done.
- B seçeneğinde would travel geçmiş alışkanlık olarak uyabilir, ama must be done teknolojinin getirdiği imkânla çelişir. E seçeneğindeki has to be done de aynı sebeple uymaz. Doğru cevap had to / can.
Soru 3
You ---- the report earlier. Now we have no time to correct the mistakes.
- Ashould have submitted
- Bmust have submitted
- Ccould submit
- Dwould submit
- Eneedn’t submit
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
- “Now we have no time” şikâyet ve pişmanlık anlamı taşıyor. Rapor zamanında verilmedi.
- Yapılması gerekirdi ama yapılmadı: should have + V3.
- B kesin çıkarımdır ve anlama uymaz. C, D ve E geçmişi anlatmaz. Doğru cevap should have submitted.
Soru 4
According to the new regulations, all personal belongings ---- in the lockers before the exam begins.
- Amay leave
- Bshould have left
- Cmust be left
- Dcould leave
- Ewould be leaving
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
- Eşyalar kendi kendine bir şey yapmaz, eşyalara bir şey yapılır: dolaba bırakılırlar. Edilgen yapı gerekir.
- Kural zorunluluğu söylüyor: must be left (modal + be + V3).
- A, B ve D etken yapıdır. E ise sürekli ve etkendir. Doğru cevap must be left.
Soru 5
Historians are not certain who built the monument, but it ---- by a local tribe long before the Romans arrived.
- Amay have been built
- Bmust build
- Cshould have been built
- Dcannot be built
- Ewould build
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
- Tarihçiler kesin olarak bilmiyor. Bu belirsiz bir geçmiş ihtimal: may have + V3.
- Anıtı yapan “biri”, anıt yapılan şey, bu yüzden edilgen: may have been built.
- B ve E etkendir ve anlama uymaz. C pişmanlık ya da beklenti söyler. D şimdiki zaman ve imkânsızlık söyler. Doğru cevap may have been built.
Soru 6
He ---- the message because his phone was switched off the whole afternoon.
- Amust have received
- Bcan’t have received
- Cshould receive
- Dneedn’t have received
- Emay receive
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
- Telefon bütün öğleden sonra kapalıydı. Mesajı alması imkânsız.
- Geçmişe dair kesin olumsuz çıkarım can’t have + V3 ile kurulur.
- A tam tersini söyler. C ve E geçmişe uygun değil. D “gerek yoktu” anlamı verir. Doğru cevap can’t have received.
Soru 7
Many cities ---- much smaller today if rail transport ---- in the 19th century.
- Awill be / is not developed
- Bwould be / had not been developed
- Cwould have been / were not developed
- Dare / has not been developed
- Ecould have been / would not develop
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
- Cümlede if + Past Perfect (geçmiş koşul) ve today (şimdiki sonuç) var. Bu karma bir koşul cümlesi: geçmiş şart, şimdiki sonuç.
- If bölümü: had not been developed (edilgen, Past Perfect). Sonuç bölümü: would be (şimdiki sonuç).
- C seçeneğinde zaman uyumu bozuk: today ile would have been olmaz. Diğerlerinde koşul bölümü uymuyor. Doğru cevap would be / had not been developed.
Soru 8
When I was a child, my grandfather ---- tell us stories every evening, and we ---- listen for hours without getting bored.
- Awill / can
- Bshould / must
- Cmay / might
- Dhad to / would
- Ewould / could
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
- “Every evening” ve “when I was a child” geçmişte tekrar eden bir alışkanlığı gösterir. Bu anlamda would kullanılır.
- İkinci boşlukta geçmişte süren imkân: could listen (would listen de olurdu).
- D’de ikinci boşluk (would) uyar ama ilk boşluktaki had to tell “anlatmak zorundaydı” anlamı verir ve bağlama uymaz. Diğer seçenekler geçmiş alışkanlığı anlatmaz. Doğru cevap would / could.
Kendini dene
Cevaplara bakmadan önce her boşluğu kendin doldurmaya çalış. Hatırlamaya zorlamak, tekrar okumaktan daha kalıcı öğretir.
Kendini dene
“The lights are on. They ---- at home.” (kesin çıkarım)
must be.
“She ---- be at the library. I really don’t know.” (belirsiz ihtimal)
may (ya da might, could).
“That ---- be true! It’s impossible.”
can’t.
“You ---- smoke in the hospital.” (yasak)
mustn’t.
“You ---- come tomorrow if you don’t want to.” (zorunlu değil)
don’t have to (ya da needn’t).
“I was ill, so I ---- stay in bed all week.” (geçmişte zorunluluk)
had to.
“You ---- me earlier. I was waiting for hours.” (pişmanlık)
should have told.
“The bill ---- by Friday.” (zorunluluk, edilgen)
must be paid.
“He didn’t answer my calls all day. He ---- his phone at home.” (geçmişe dair kesin çıkarım)
must have left.
Geçmişte tek bir başarıyı anlatırken could mu was able to mu kullanılır?
was able to (ya da managed to).
Yanlış yaptığın soruları yanlış soru defterine ekleyebilirsin. Birkaç gün sonra tekrar karşına çıkar.