Bu konuda ne öğreneceksin
Zamanlar (tenses) YDT’nin ilk yirmi sorusundaki dilbilgisi bölümünün omurgasıdır. Ama sınavda hiçbir zaman tek başına sorulmaz. Her soruda iki boşluk vardır ve zaman, modal, edilgen yapı ya da fiilimsiyle aynı soruda yan yana gelir. Bu yüzden her zamanı ne anlattığıyla bilmen ve onu başka yapılarla birlikte yorumlayabilmen gerekir. Konunun sonunda şunları yapabileceksin:
Hedefler
- On iki zamanı ve gelecek anlatan diğer kalıpları kuruluşlarıyla ve anlamlarıyla ayırt etmek.
- Cümledeki zaman sinyalinden doğru zamanı bulmak.
- İki cümlecik arasındaki zaman uyumunu kurmak (by the time, since, hardly, no sooner, when, while).
- Zamanı çatıyla (passive) ve gerçek dışı yapılarla (wish, if only, as if) birlikte yorumlamak.
- Türkçe cümleyi İngilizceye çevirirken doğru zamanı seçmek.
- YDT’deki tense sorularını beş adımda çözmek.
1. YDT’de zamanlar sınavda nasıl çıkıyor
Bu bölüm, MEB’in “YDT İngilizce Çıkmış Sorular 2018-2025 (Konu Bazlı)” kitabındaki 80 dilbilgisi sorusunun (her yıl 10 soru) tek tek incelenmesine dayanıyor. Sınıflandırma kitaptaki sorulara bakılarak yapıldı, doğru seçenekler tek tek çözülerek belirlendi.
- Sekiz yılın hepsinde 10 dilbilgisi sorusu aynı düzende3 fiil biçimi sorusu, 2 edat çifti, 2 bağlaç, 1 belirleyici ya da nicelik, 1 karşılıklı bağlaç ya da karşılaştırma, 1 anlam bağlacı ya da edat.
- Her sorunun iki boşluğu varZaman hiç tek başına sorulmuyor. Bir boşluk zamansa öteki modal, edilgen, fiilimsi ya da ikinci bir zaman.
- 24 fiil biçimi sorusunun 18’inde en az bir boşlukta zaman seçimi varZaman her yıl 2 ya da 3 soruda karşına çıkıyor (2020 ve 2024’te 3, diğer yıllarda 2).
- Seçenekler aynı zaman ailesinden değilYanlış seçenekler modal ve edilgen karışımıyla kurulmuş. Zamanı bilmek tek başına yetmiyor.
Fiil biçimi sorularının her yıl nasıl kurulduğu:
| Yıl | Soru no | Üç fiil biçimi sorusunun içeriği | Zaman içeren soru |
|---|---|---|---|
| 2018 | 1 - 3 | zaman + modal, modal + fiilimsi, zaman + fiilimsi | 2 |
| 2019 | 11 - 13 | zaman + zaman (edilgen), zaman (edilgen) + modal, fiilimsi | 2 |
| 2020 | 21 - 23 | zaman + zaman (edilgen), zaman + modal, fiilimsi + zaman | 3 |
| 2021 | 31 - 33 | zaman + modal, zaman + modal, fiilimsi + fiilimsi | 2 |
| 2022 | 41 - 43 | zaman + zaman (edilgen), zaman + modal (edilgen), fiilimsi + fiilimsi | 2 |
| 2023 | 51 - 53 | zaman + modal (edilgen), zaman + modal, fiilimsi + fiilimsi | 2 |
| 2024 | 61 - 63 | koşul (modal + zaman), zaman + fiilimsi, fiilimsi + zaman | 3 |
| 2025 | 71 - 73 | modal + fiilimsi, modal + zaman, koşul (modal + zaman, edilgen) | 2 |
Bu tablodan şunu çıkar: Üç sorunun birincisi ve ikincisi genellikle zaman ağırlıklıdır, üçüncüsü çoğu yıl fiilimsidir (participle, infinitive, gerund). Dilbilgisi bölümünde gördüğün zaman soruları hep modal ve edilgenle birlikte gelir. Bu yüzden bu metin zamanı ayrı, modal ve edilgenle birleşmiş hâlini ayrıca anlatıyor (14. bölüm).
Sorulardaki zaman sinyalleri
Boşluğu çevreleyen cümlede zamanı gösteren bir ifade neredeyse her sorunun içinde duruyor. İncelediğim sorulardaki örnekler: for years, since, until recently ... now, currently, throughout the years, by about 7000 BCE, in 1793, at any one time, the moment, so far, following the ... (ardından). Önce bu ifadeyi bul, sonra seçeneklere bak.
Diğer soru tiplerinde zaman
Dilbilgisi bölümünün dışında da zamanlar karşına çıkabilir. Bu tablo soru tiplerinin doğasına dayanan genel bir özet, bu kısmı kitaptaki soruları tek tek sayarak doğrulamadım.
| Soru tipi | Zaman nasıl saklanır | Ne yapmalısın |
|---|---|---|
| Cloze test | Boşluk paragrafın ortasındadır, zaman paragrafın genel zamanına bağlıdır | Önceki ve sonraki cümlelerin zamanına bak |
| Cümle tamamlama | Cümlenin ilk yarısı zaman verir, ikinci yarıyı uygun zamanla tamamlarsın | İlk yarının zamanıyla uyumlu seçeneği bul |
| İngilizce → Türkçe çeviri | Seçeneklerde zaman farkı kaçar: -miş, -di, -ecek | Fiilin zamanını Türkçeye doğru yansıt |
| Türkçe → İngilizce çeviri | Aynı anlam farklı zamanlarla yazılır | Türkçedeki zaman ipucunu İngilizce zamana çevir |
| Anlamca en yakın cümle | Cümle zaman değiştirerek yeniden yazılır (since, for, ago, first time) | İki cümlenin zaman ilişkisini karşılaştır |
2. Zamanın haritası
İngilizcede zaman iki ayrı soruyla belirlenir. Birincisi ne zaman? (geçmiş, şimdi, gelecek). İkincisi olay nasıl yaşanıyor? (bütün olarak, süreç olarak, tamamlanmış olarak, süresiyle birlikte).
| İngilizce adı | Türkçe karşılığı | Kuruluşu |
|---|---|---|
| Simple Present | Geniş zaman | V1 (he/she/it için -s) |
| Present Continuous | Şimdiki zaman | am/is/are + V-ing |
| Present Perfect | Yakın geçmiş, günümüze etki eden olay, geçmişte başlayıp hala devam eden olay | have/has + V3 |
| Present Perfect Continuous | Geçmişte başlamış şuan devam eden olaylar | have/has been + V-ing |
| Simple Past | Geçmiş zaman | V2 |
| Past Continuous | Geçmişte devam eden olay | was/were + V-ing |
| Past Perfect | İki geçmiş olaydan önceki (Geçmişin geçmişi) | had + V3 |
| Past Perfect Continuous | Geçmişte belirli bir noktaya kadar süregelen olay | had been + V-ing |
| Simple Future | Gelecek zaman | will + V1 |
| Future Continuous | Gelecekte süren olay | will be + V-ing |
| Future Perfect | Gelecekte tamamlanmış olay | will have + V3 |
| Future Perfect Continuous | Gelecekte belirli bri noktada devam edecek olan olay | will have been + V-ing |
Dört görünüşün anlamı hep aynıdır, hangi zamanda olursa olsun:
| Görünüş | Ne anlatır | Örnek (present) |
|---|---|---|
| Simple | Olayı bir bütün, alışkanlık ya da gerçek olarak anlatır | She studies every night. |
| Continuous | Olay sürmektedir, yarımdır ya da geçicidir | She is studying now. |
| Perfect | Olay, söylenen zamandan önce olmuştur ve o zamanla bağı vardır | She has studied for the exam. |
| Perfect Continuous | Olay başlamış, o zamana kadar süre gelmiştir, süresi önemlidir | She has been studying for three hours. |
3. Present Simple
Kuruluş: özne + V1 (he, she, it için V1 + s/es). Olumsuz: do not / does not + V1. Soru: Do / Does + özne + V1?
Ne zaman kullanılır:
- Alışkanlık ve tekrar: She takes the bus every morning.
- Genel doğrular ve bilimsel gerçekler: Water boils at 100 degrees Celsius.
- Durumlar (state): He works at a bank. I know the answer.
- Tarife ve programlı gelecek: The train leaves at 8.15 tomorrow.
- Zaman ve koşul cümleciklerinde gelecek: I will call you when I arrive.
- Anlatı ve başlık dili: Government announces new tax plan.
Sinyal sözcükleri: always, usually, often, sometimes, seldom, rarely, never, every day/week, once a week, generally, as a rule, on Mondays.
4. Present Continuous
Kuruluş: am / is / are + V-ing. Olumsuz: am/is/are + not + V-ing.
Ne zaman kullanılır:
- Şu anda olan olay: The students are writing an exam now.
- Geçici durum: I am staying with my aunt this month.
- Değişim ve gelişim (trend): Prices are rising every year. The climate is getting warmer.
- Planlanmış, ayarlanmış gelecek: We are meeting the dean on Friday.
- Sinir bozucu alışkanlık (always ile): He is always losing his keys.
Sinyal sözcükleri: now, at the moment, currently, today, this week/month/year, nowadays, these days, still, Look! Listen!
Durum fiilleri (stative verbs)
Bazı fiiller süreç değil durum anlatır, genellikle continuous yapılmaz. Bunları Present Simple ile kullan.
| Grup | Fiiller |
|---|---|
| Duygu ve istek | love, like, hate, prefer, want, wish, need |
| Düşünce ve bilgi | know, believe, understand, remember, forget, doubt, realize, suppose |
| Sahiplik ve ilişki | have (sahip olmak), own, belong to, possess, contain, consist of, include |
| Algı ve görünüş | seem, appear (görünmek), look like, sound, resemble |
| Diğer | mean, cost, depend on, matter, owe, deserve |
Bazı fiillerin anlamı değişince continuous olur:
| Fiil | Durum anlamı (simple) | Süreç anlamı (continuous) |
|---|---|---|
| think | I think he is right. (görüş) | I am thinking about the offer. (düşünüyorum, tartıyorum) |
| have | She has a car. (sahip) | She is having lunch. (yemek yemek) |
| see | I see what you mean. (anlamak) | He is seeing a doctor. (görüşmek) |
| taste | The soup tastes good. | She is tasting the soup. (tadına bakıyor) |
| be | He is kind. (karakter) | He is being rude today. (şimdilik öyle davranıyor) |
5. Present Perfect
Kuruluş: have / has + V3. Olumsuz: have / has not + V3.
Present Perfect, geçmişle şimdi arasında bir köprü kurar. Olayın ne zaman olduğundan çok, şimdiki etkisi ya da şimdiye kadar süren durum önemlidir.
Ne zaman kullanılır:
- Deneyim: I have visited Rome twice. (hayatım boyunca)
- Hâlâ süren durum (for, since): They have lived here since 2015.
- Yakın geçmiş ve şimdiki sonuç: I have lost my keys. (hâlâ yok)
- Henüz bitmemiş zaman dilimi: I have read two books this week.
- Üstünlük derecesi ve ilk kez: It is the best film I have ever seen. This is the first time he has flown.
- Haber verme: The prime minister has resigned.
Sinyal sözcükleri: for, since, so far, up to now, until now, yet, already, just, ever, never, lately, recently, before, today, this week/month/year, several times, how long, the first/second time.
for ve since
| Anlamı | Örnek | |
|---|---|---|
| for | Süre (ne kadar) | for three years, for a long time |
| since | Başlangıç noktası (ne zamandan beri) | since 2015, since Monday, since I was a child |
since’den sonra Past Simple de gelebilir: I have known her since we were at school. “It has been five years since I last saw him.” kalıbında since’den sonra Past Simple, ana cümlede Present Perfect gelir.
has been ile has gone
| Kalıp | Anlamı |
|---|---|
| She has been to Paris. | Paris’e gitti ve döndü (deneyim) |
| She has gone to Paris. | Paris’e gitti, şu an orada ya da yolda |
Present Perfect ile Simple Past farkı
| Present Perfect | Simple Past | |
|---|---|---|
| Zaman | Belirtilmemiş ya da bitmemiş dönem | Bitmiş, belirli zaman |
| Bağ | Şimdiyle ilgisi var | Şimdiyle bağı yok |
| Sinyal | for, since, yet, already, just, ever, never, so far | yesterday, last year, in 1999, ago, when, then, in the 1990s |
6. Present Perfect Continuous
Kuruluş: have / has + been + V-ing.
Ne zaman kullanılır:
- Geçmişte başlayıp şimdi de süren olay (süre vurgusu): She has been working here for ten years.
- Yeni bitmiş sürecin izi: Your hands are dirty. Have you been gardening?
- Tekrar eden süreç: I have been trying to call you all day.
Sinyal sözcükleri: for, since, all day/week, lately, recently, how long, these days.
Present Perfect ile Present Perfect Continuous
| Present Perfect | Present Perfect Continuous | |
|---|---|---|
| Vurgu | Sonuç, sayı, bitmiş iş | Süreç, süre, bitmemiş iş |
| Örnek | I have painted three rooms. | I have been painting the rooms all day. |
| Soru | How many? How much? | How long? |
| Durum fiilleri | Kullanılır: I have known him for years. | Kullanılmaz: I have been knowing (yanlış) |
7. Simple Past
Kuruluş: özne + V2 (düzensiz fiillerde ikinci hal). Olumsuz: did not + V1. Soru: Did + özne + V1?
Ne zaman kullanılır:
- Geçmişte bitmiş ve zamanı belli olay: The earthquake struck in 1999.
- Ardışık olaylar: He opened the door, looked around and left.
- Geçmiş alışkanlık ve durum: We lived in a small village when I was a child.
Sinyal sözcükleri: yesterday, last night/week/year, ago, in 1990, then, once, when, the other day, in the past, in the 1990s, during, at that time.
used to, would ve be used to
| Kalıp | Anlamı | Not |
|---|---|---|
| used to + V1 | Eskiden yapardı, eskiden öyleydi (artık değil) | Hem alışkanlık hem durum için |
| would + V1 | Eskiden yapardı | Sadece tekrar eden eylem için, durum için kullanılmaz |
| be/get used to + V-ing | Alışkın olmak, alışmak | to burada edattır |
Örnekler: I used to live in Izmir. (durum, would yanlış olurdu) Every summer we would visit our grandparents. (tekrar eden eylem) She is used to getting up early. (alışkın)
8. Past Continuous
Kuruluş: was / were + V-ing.
Ne zaman kullanılır:
- Geçmişte belirli bir anda süren olay: At 9 last night, I was studying.
- Kesilen olay: I was crossing the street when a car hit the bicycle.
- Eş zamanlı iki süreç: While she was cooking, he was setting the table.
- Arka plan (anlatıda ortam): It was raining and people were hurrying home.
- Gerçekleşmemiş plan: I was going to call you, but I forgot.
- Nazik rica: I was wondering if you could help me.
Sinyal sözcükleri: while, when, as, at that moment, at 8 o’clock yesterday, all day yesterday, this time last year.
9. Past Perfect
Kuruluş: had + V3. Olumsuz: had not + V3.
Past Perfect geçmişin geçmişidir. Geçmişte iki olay varsa, önce olan olay Past Perfect ile, sonra olan olay Simple Past ile anlatılır.
Ne zaman kullanılır:
- Geçmişteki bir olaydan önce tamamlanmış olay: When I arrived, the film had already started.
- Haber aktarma (reported speech): She said she had finished the report.
- Hayal ve pişmanlık (gerçek dışı geçmiş): If I had known, I would have helped. I wish I had studied harder.
- Hardly, scarcely, no sooner yapıları (YDT’de nadir): Hardly had she entered the room when the lights went out.
Sinyal sözcükleri: by the time (past), before, after, already, just, never ... before, by then, until then, by + geçmiş zaman, when.
Zaman bağlaçlarıyla sıra
| Cümle | Önce olan | Sonra olan |
|---|---|---|
| When I got to the station, the train had left. | Tren kalktı | Ben vardım |
| When I got to the station, the train left. | Ben vardım | Tren kalktı |
| After he had finished, he left. | Bitirdi | Ayrıldı |
| Before he left, he had finished the work. | Bitirdi | Ayrıldı |
Son iki cümlede after ve before sıra zaten belli ettiği için Past Perfect yerine Simple Past da kullanılabilir. when ile sıra bu şekilde anlaşılmadığı için fark yaratır.
Hardly, scarcely, no sooner
Bu yapılar “-ir -mez”, “-diği anda” anlamındadır ve baştaki olumsuz ifadeden sonra yardımcı fiil öne geçer (devrik cümle).
| Kalıp | Örnek |
|---|---|
| Hardly + had + özne + V3 + when + Simple Past | Hardly had he sat down when the phone rang. |
| Scarcely + had + özne + V3 + when + Simple Past | Scarcely had we left when it started to rain. |
| No sooner + had + özne + V3 + than + Simple Past | No sooner had she arrived than the meeting began. |
10. Past Perfect Continuous
Kuruluş: had been + V-ing.
Ne zaman kullanılır:
- Geçmişteki bir ana kadar süren olay: She had been waiting for two hours when the bus finally arrived.
- Geçmişteki bir durumun nedeni: His eyes were red. He had been crying.
Sinyal sözcükleri: for, since, all day, how long (geçmiş bir an için), by the time, before.
Present Perfect Continuous ile aynı mantık, sadece bakış noktası şimdi değil geçmişteki bir andır.
11. Gelecek zamanı anlatan kalıplar
İngilizcede gelecek tek bir zamanla anlatılmaz. Hangi kalıbın seçileceğine konuşanın niyeti karar verir.
| Kalıp | Ne zaman | Örnek |
|---|---|---|
| will + V1 | Anlık karar, söz, teklif, görüşe dayalı tahmin | I’ll help you. I think it will rain. |
| be going to + V1 | Önceden verilmiş karar, elde kanıt olan tahmin | I’m going to study law. Look at those clouds! It’s going to rain. |
| am/is/are + V-ing | Ayarlanmış, kesinleşmiş plan | I’m seeing my dentist tomorrow. |
| Simple Present | Tarife, program | The exam starts at 9 a.m. |
| will be + V-ing | Gelecekte belirli anda süren olay | This time tomorrow I will be flying to Berlin. |
| will have + V3 | Gelecekteki bir ana kadar tamamlanmış olay | By 2030, they will have built the new airport. |
| will have been + V-ing | Gelecekteki bir ana kadar süregelen olay (süre vurgusu) | By June, she will have been teaching for 20 years. |
| be about to + V1 | Çok yakın gelecek | The film is about to start. |
| be to + V1 | Resmi plan, emir | The president is to visit Japan next month. |
will ve be going to
will ile konuşma anında karar veririz: “The phone is ringing. I’ll answer it.” be going to ile önceden planladığımız ya da elimizde kanıt olan şeyi söyleriz: “I’ve bought the tickets. We’re going to travel to Italy.”
Future Perfect ve by the time
Future Perfect’in en tipik sinyali by ve by the time’dır:
- By the time you arrive, I will have finished the report.
- By 2030, many cities will have banned petrol cars.
Dikkat: by the time’dan sonra Present Simple gelir, will gelmez.
Geçmişten bakınca gelecek (future in the past)
Geçmişteki bir andan bakıldığında gelecek olan olay would, was/were going to, was/were about to ile anlatılır.
| Örnek |
|---|
| He said he would call me later. |
| I was going to tell her, but she left. |
| She knew he would become famous one day. |
12. Zaman bağlaçları ve zaman uyumu
YDT’nin en sevdiği soru tipi budur. İki cümlecik varsa, ikisi birlikte doğru olmalıdır. Aşağıdaki çiftleri ezber değil mantık olarak oku.
| Kalıp | Ana cümle | Bağlı cümle | Örnek |
|---|---|---|---|
| by the time (gelecek) | will have V3 | Present Simple | By the time you arrive, I will have left. |
| by the time (geçmiş) | had V3 | Simple Past | By the time we arrived, the film had started. |
| since | Present Perfect (Continuous) | Simple Past ya da başlangıç noktası | I have worked here since I graduated. |
| It is + süre + since | It is / has been | Simple Past | It has been three years since I last saw him. |
| It is the first time | Present Perfect | It is the first time she has flown. | |
| It was the first time | Past Perfect | It was the first time she had flown. | |
| while | Simple Past | Past Continuous | The phone rang while I was cooking. |
| when (kesme) | Past Continuous | Simple Past | I was cooking when the phone rang. |
| when (sıra) | Past Perfect | Simple Past | When I arrived, the film had started. |
| before / after | Simple Past veya Past Perfect | Simple Past | After he (had) left, I called her. |
| as soon as / once / the moment | will V1 | Present Simple | I will call you as soon as I arrive. |
| until / till | will V1 | Present Simple ya da Present Perfect | I won’t leave until she comes. |
| hardly / no sooner | Past Perfect (devrik) | Simple Past | No sooner had he left than it rained. |
| if / unless (Type 1) | will V1 | Present Simple | If you study, you will pass. |
| whenever / every time | Present Simple / Simple Past | Whenever it rains, the road floods. |
Present Perfect ya da Present Simple
Zaman bağlaçlarında tamamlanma vurgusu için Present Perfect de kullanılabilir: “I will call you as soon as I have finished.” Present Simple ile anlam neredeyse aynıdır. Seçeneklerde ikisi birlikte varsa dikkat et, YDT’de genellikle yalnızca biri doğru olur.
13. Zamanlar ve çatı (passive)
YDT sorularında zaman ile çatı çoğu zaman birlikte denenir. Aşağıdaki tablo her zamanın edilgen halidir.
| Zaman | Etken (active) | Edilgen (passive) |
|---|---|---|
| Present Simple | They build bridges. | Bridges are built. |
| Present Continuous | They are building a bridge. | A bridge is being built. |
| Present Perfect | They have built a bridge. | A bridge has been built. |
| Simple Past | They built a bridge. | A bridge was built. |
| Past Continuous | They were building a bridge. | A bridge was being built. |
| Past Perfect | They had built a bridge. | A bridge had been built. |
| Simple Future | They will build a bridge. | A bridge will be built. |
| be going to | They are going to build a bridge. | A bridge is going to be built. |
| Future Perfect | They will have built a bridge. | A bridge will have been built. |
Passive’in kuruluşu her zaman uygun to be + V3’tür. Kural basit: zamanı belirleyen yardımcı fiil to be’nin içine girer, anlamlı fiil V3 olur.
Present Perfect Continuous ve Past Perfect Continuous’un edilgen halleri (has been being done) çok ağırdır ve sınavda beklenmez, bu benim değerlendirmem.
14. Zaman, modal ve edilgen bir arada
YDT’de zaman sorusu iki boşlukludur ve boşluklardan biri çoğu zaman modaldır. Modal konusu ayrıca anlatılacak. Burada sadece zamanla yan yana gelen kalıpları öğreniyorsun.
Geçmiş için modal kalıplar
| Kalıp | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| must have + V3 | Geçmiş için kesin çıkarım | The pottery is 9,000 years old, so people must have farmed here. |
| may / might / could have + V3 | Geçmiş için olasılık | The signal may have come from a satellite. |
| can’t / couldn’t have + V3 | Geçmişte imkânsız olduğu çıkarımı | She can’t have left, her coat is still here. |
| should / ought to have + V3 | Yapılması gerekirdi ama yapılmadı | You should have called me. |
| would have + V3 | Gerçekleşmemiş geçmiş (3. tip koşul) | If he had studied, he would have passed. |
| needn’t have + V3 | Gereksiz yere yapıldı | We needn’t have hurried. |
| had to + V1 | Geçmişte zorunluluk | The company had to close its factory. |
| used to + V1 | Eskiden yapardı ya da öyleydi | Cities used to be much smaller. |
| were able to + V1 | Geçmişte başarmıştı | They were able to escape. |
İki boşluklu soruyu çözme yolu
- İki boşluğa da bak. Her seçenek iki parçadır (A / B gibi).
- Kolay olanı bul. Zaman sinyali olan boşluk genellikle kolaydır (for years, since, until recently, by the time, in 1793).
- O boşluğa uymayan seçenekleri çiz. Çoğu zaman 2 ya da 3 seçenek kalır.
- Ötekini kontrol et. Kalan seçeneklerde ikinci boşluğun anlamı (kesinlik, olasılık, yükümlülük, edilgenlik) cümleyle uyuşuyor mu?
- Özne ve fiil uyumuna son kez bak. Tekil özne has / is / was, çoğul özne have / are / were.
Edilgen ve zaman birlikte
Zaman ve çatı aynı seçenekte birleşir. Özne eylemi yapıyorsa etken, eylemden etkileniyorsa edilgen kullan. Edilgenin zamanı to be fiilinden gelir.
| Özne | Cümle | Seçim |
|---|---|---|
| The bridge | ---- in 1932. | was built (etken değil, çünkü köprü kendini yapmadı) |
| The data | ---- so far. | has been collected |
| The report | ---- next month. | will be published |
| Scientists | ---- the data so far. | have collected (etken, çünkü bilim insanları topluyor) |
15. Gerçek dışı zaman kullanımı
Bazı yapılarda zaman şekli gerçek zamanı değil gerçek dışılığı gösterir. Burada Past Simple şimdiyi, Past Perfect geçmişi anlatır.
| Yapı | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| I wish + Past Simple | Şimdiki durumdan pişmanlık | I wish I knew the answer. (şu an bilmiyorum) |
| I wish + Past Perfect | Geçmişten pişmanlık | I wish I had studied harder. |
| I wish + would + V1 | Şikâyet ya da gelecekten dilek | I wish it would stop raining. |
| If only | wish gibi, daha güçlü | If only I had more time. |
| It is (high / about) time + Past Simple | Artık yapılması gereken şey | It is time you went to bed. |
| would rather + Past Simple | Başkasının yapmasını tercih etme | I’d rather you stayed. |
| as if / as though + Past Simple | Gerçek olmayan benzetme (şimdi) | He talks as if he knew everything. |
| as if / as though + Past Perfect | Gerçek olmayan benzetme (geçmiş) | She looked as if she had seen a ghost. |
Koşul cümleleri
| Tip | If cümleciği | Ana cümle | Anlamı |
|---|---|---|---|
| 0 | Present Simple | Present Simple | Genel gerçek |
| 1 | Present Simple | will + V1 | Gerçekleşebilir gelecek |
| 2 | Past Simple (were) | would + V1 | Şimdiki gerçek dışı |
| 3 | Past Perfect | would have + V3 | Geçmiş gerçek dışı |
Haber aktarma (reported speech)
Haber aktaran fiil geçmişteyse (said, told, asked), aktarılan cümlenin zamanı bir adım geriye gider.
| Doğrudan söz | Dolaylı söz |
|---|---|
| “I work here.” | She said she worked there. |
| “I am working.” | She said she was working. |
| “I have finished.” | She said she had finished. |
| “I finished.” | She said she had finished. |
| “I will help.” | She said she would help. |
| “I can swim.” | She said she could swim. |
Aktarılan bilgi hâlâ doğruysa ya da aktaran fiil şimdiki zamandaysa (says, tells) zaman geriye gitmeyebilir.
16. Sinyal sözcüğü rehberi
| Zaman | Sinyal sözcükleri |
|---|---|
| Present Simple | always, usually, often, sometimes, never, every day, on Sundays, as a rule |
| Present Continuous | now, at the moment, currently, nowadays, these days, still, Look! Listen! |
| Present Perfect | for, since, so far, yet, already, just, ever, never, lately, recently, this week, the first time |
| Present Perfect Continuous | for, since, all day, lately, how long, these days |
| Simple Past | yesterday, last year, ago, in 1999, then, once, the other day, when did |
| Past Continuous | while, as, at that moment, at 8 last night, all day yesterday |
| Past Perfect | by the time (past), before, after, already, never before, by then, until then, hardly, no sooner |
| Past Perfect Continuous | for, since, all day (geçmiş bir ana kadar) |
| Simple Future | tomorrow, next week, soon, in two days, I think, probably, perhaps |
| Future Continuous | this time tomorrow, at 8 tomorrow, this time next week |
| Future Perfect | by, by then, by the time (gelecek), by 2030, by the end of this year |
| Future Perfect Continuous | by next year + for + süre |
17. Türkçeden İngilizceye zaman ipuçları
Çeviri sorularında Türkçedeki ek ya da ifade doğru İngilizce zamanı gösterir.
| Türkçe ipucu | İngilizce karşılığı | Örnek |
|---|---|---|
| -dığından beri, -eli | since + Past Simple, ana cümlede Present Perfect | Bu şehre taşındığımdan beri hiç hasta olmadım. I haven’t been ill since I moved to this city. |
| -dir, -dır (hâlâ süren) + süre | Present Perfect (Continuous) + for | İki saattir bekliyorum. I have been waiting for two hours. |
| -ken | while / when + Past Continuous | Ders çalışırken telefon çaldı. The phone rang while I was studying. |
| -inca, -dığında | when + Simple Past (geçmişte) / Present Simple (gelecekte) | Geldiğinde seni arayacağım. I will call you when you arrive. |
| -miş olacak | Future Perfect | Sen geldiğinde ben çıkmış olacağım. I will have left by the time you arrive. |
| -mişti | Past Perfect | Ben vardığımda film başlamıştı. When I arrived, the film had started. |
| çoktan, bile, daha ... -medi | already, yet | Henüz bitirmedim. I haven’t finished yet. |
| ilk kez | It is the first time + Present Perfect | İlk kez uçağa biniyorum. This is the first time I have flown. |
| her zaman ... (sinir) | always + Present Continuous | Hep anahtarlarını kaybediyor. He is always losing his keys. |
| -mek üzere | be about to | Film başlamak üzere. The film is about to start. |
| -eceğini söyledi | said (that) ... would | Beni arayacağını söyledi. He said he would call me. |
| -ir -mez | as soon as / hardly ... when / no sooner ... than | Odaya girer girmez ışıklar söndü. Hardly had she entered the room when the lights went out. |
18. YDT tense sorusu için beş adım
- Boşluğu ve çevresini oku. Fiil yalnız değil, cümlenin tamamında anlamlıdır.
- Zaman sinyalini bul. for, since, by the time, yesterday, already, tomorrow gibi.
- Öteki cümleciği kontrol et. Past Perfect aranıyorsa ikinci cümlecik Simple Past mı? by the time varsa kuruluş hangisi?
- Çatıyı kontrol et. Özne etken mi, edilgen mi? Passive’de to be + V3 gerekir.
- Özne ve fiil uyumunu kontrol et. he/she/it + has / is / was. Çoğul özne + have / are / were.
Bu beş adımdan sonra elinde genellikle iki seçenek kalır. Anlam bütünlüğüne (cümlenin mantığına) bakarak kararı ver.
Aklında kalsın
- Zamanı iki adımda bul: ne zaman (past, present, future), nasıl (simple, continuous, perfect, perfect continuous).
- Present Perfect: for, since, yet, already, so far, ever, never. ago, yesterday, last, in 1999 ile kullanılmaz.
- Past Perfect: geçmişin geçmişi. by the time (past), hardly ... when, no sooner ... than.
- Future Perfect: by + gelecek zaman. by the time + Present Simple.
- Zaman bağlaçlarından sonra will gelmez: when, while, before, after, until, as soon as, if, unless.
- Durum fiilleri (know, love, belong, own) continuous olmaz.
- since + başlangıç noktası, for + süre.
- Anlatı sırasında önce olan olay Past Perfect, sonra olan Simple Past.
- Passive = uygun to be + V3.
- Gerçek dışı yapılarda zaman bir adım geriye gider: wish, if only, as if, it’s time, would rather.
Sık karıştırılanlar
| Karıştırılan | Doğrusu |
|---|---|
| Present Perfect ile Simple Past | Bitmiş ve belirli zaman (ago, yesterday, in 2010) varsa Simple Past. Süre ya da şimdiyle bağ varsa Present Perfect. |
| for ile since | for + süre (for two years), since + başlangıç noktası (since 2022). |
| has been ile has gone | has been to: gitti ve döndü. has gone to: gitti, orada ya da yolda. |
| Past Perfect ile Simple Past (when) | When I arrived, the film started: ben vardım, sonra başladı. When I arrived, the film had started: film önce başlamıştı. |
| when ve while | while sürmekte olan olayın önünde, when kısa olayın önünde. |
| by the time + will | by the time’dan sonra will gelmez. By the time you arrive, I will have left. |
| Present Perfect Continuous ve durum fiilleri | have been knowing, have been owning yanlıştır. Durum fiilleri Present Perfect ile kullanılır. |
| be used to ve used to | be used to + V-ing: alışkın olmak. used to + V1: eskiden yapardı. |
| hardly ile no sooner | hardly ... when, no sooner ... than. İkisi de had + özne + V3 ile devrik kurulur. |
| will ile be going to | will: anlık karar, söz. be going to: planlanmış, elde kanıt var. |
YDT tarzı sorular
Aşağıdaki sorular bu metin için yazıldı, ÖSYM sorusu değildir. Sınavdaki gibi her birinde beş seçenek var. İlk bölüm sınavdaki gibi iki boşluklu, ikinci bölüm ısınma için tek boşluklu. Önce sorudaki zaman sinyalini bul, sonra çözüme bak.
İki boşluklu sorular (YDT biçimi)
Soru 1
The Hagia Sophia, which ---- as a cathedral in the 6th century, ---- several times throughout its history.
- Ahad been built / was restoring
- Bis built / had restored
- Chas been built / will restore
- Dwas building / has restored
- Ewas built / has been restored
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
- İlk boşlukta in the 6th century bitmiş ve belirli bir zamandır. Present Perfect olmaz, geçmiş zaman gerekir. Ayasofya’yı biri inşa etti, yani edilgen: was built. C seçeneği (has been built) elenir.
- İkinci boşlukta several times throughout its history şimdiye kadar süren bir dönemdir. Ayasofya kendini onarmadı, onarıldı: edilgen Present Perfect, has been restored.
- D seçeneği iki boşlukta da etken kullanıyor, bu yüzden anlam bozuk.
Soru 2
The pottery found at the site is nearly 9,000 years old, which suggests that people in the region ---- farming long before historians ---- previously.
- Awill practise / had believed
- Bcan practise / have been believing
- Cwould practise / was believing
- Dmust have practised / believed
- Eshould have practised / would believe
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
- “Which suggests” kanıta dayalı bir çıkarım bildirir. Geçmişe dair kesin çıkarım must have + V3 ile yapılır.
- İkinci boşlukta previously (daha önce) geçmişteki bir inanışı anlatır. Simple Past: believed.
- E seçeneğinde should have practised yükümlülük anlamı taşır, çıkarım değil. A ve B seçenekleri gelecek ya da şimdiki zaman kurar, geçmişe uymaz.
Soru 3
By the time the new metro line ---- next year, the old network ---- more than 20 million passengers.
- Awill open / would carry
- Bopened / has carried
- Chas opened / will carry
- Dis opening / had carried
- Eopens / will have carried
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
- By the time ile gelecek anlatılıyorsa bağlı cümlede Present Simple kullanılır, will kullanılmaz. Bu yüzden A elenir.
- Ana cümlede gelecekteki bir ana kadar tamamlanmış olay var: will have carried (Future Perfect).
- B ve D geçmişi, C ise ilişkisiz bir geleceği anlatıyor.
Soru 4
If the bridge ---- with stronger materials, it ---- during the storm last year.
- Ahad been built / would not have collapsed
- Bwas built / will not collapse
- Cis built / would not have collapsed
- Dhas been built / did not collapse
- Ehad built / would not collapse
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
- Last year geçmişte gerçekleşmemiş bir durumu gösterir, 3. tip koşul gerekir.
- If cümleciği had + V3, ana cümle would have + V3.
- Köprü inşa edilir, edilgen olmalı: had been built. E seçeneği etken ve zaman uyumsuz.
Soru 5
The data collected so far ---- carefully, and the final report ---- until the end of the year.
- Ais analysing / will not publish
- Bwas analysed / has not been published
- Chas been analysed / will not be published
- Dhad been analysing / would not be published
- Ehas analysed / is not publishing
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
- So far Present Perfect gerektirir. Veri analiz edilir, edilgen: has been analysed. A, D ve E seçenekleri etken, bu yüzden anlam bozuk.
- until the end of the year gelecekte bir noktaya kadar sürecek bir durum. will not be published (edilgen gelecek).
- B seçeneğinde has not been published gelecekteki “until the end of the year” ile uyuşmaz.
Soru 6
---- in 1995 as a small research station, the institute ---- into one of the largest laboratories in Europe.
- AFounding / has grown
- BTo found / grew
- CFounded / has grown
- DHaving founded / is growing
- EBeing founded / have grown
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
- Enstitü kurulmuştur, yani edilgen anlam var. Başta edilgen fiilimsi: Founded (V3).
- “Into one of the largest” ile since 1995 anlamı süren bir büyüme anlatıyor, has grown uygun.
- E seçeneğinde “have grown” tekil özne ile uyumsuz. A ve D etken fiilimsi, anlam yanlış.
Soru 7
The committee ---- the proposal for months before it finally decided ---- the funding.
- Ahad been discussing / to approve
- Bdiscussed / approving
- Chas discussed / to have approved
- Dwas discussing / approve
- Ediscusses / having approved
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
- Karar vermeden önce aylarca süren bir süreç var. Geçmişteki bir ana kadar süregelen olay: had been discussing.
- decide fiilinden sonra to + V1 gelir: to approve.
- B seçeneğinde decided approving yanlış. D seçeneğinde decided approve kalıbı yanlış.
Soru 8
Archaeologists ---- the tomb for three years when they finally ---- the hidden chamber.
- Ahave been excavating / discovered
- Bwere excavating / have discovered
- Chad been excavating / discovered
- Dexcavated / were discovering
- Ehad excavated / had been discovering
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
- for three years when they finally discovered geçmişteki bir ana kadar süren olayı anlatır: had been excavating.
- Ana olay Simple Past: discovered.
- A seçeneğinde have been excavating geçmiş bir olayla uyuşmaz.
Soru 9
Since the 1990s, the number of people ---- the Internet ---- dramatically.
- Ato use / increased
- Busing / has increased
- Cused / was increasing
- Duses / has been increased
- Ebeing used / increases
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
- Since the 1990s Present Perfect gerektirir: has increased (sayı kendiliğinden artar, etken).
- “The number of people ---- the Internet”: insanlar İnternet’i kullanıyor, etken ve eşzamanlı fiilimsi: using.
- D seçeneğinde has been increased edilgen ve anlam yanlış.
Soru 10
Until recently, scientists ---- that the Moon had no water, but recent missions ---- evidence of ice in permanently shaded craters.
- Abelieve / found
- Bhave believed / had found
- Cwere believing / would find
- Dbelieved / have found
- Eused to believe / must find
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
- Until recently ... but recent missions geçmişteki inanç ve şimdiye uzanan keşfi karşılaştırıyor.
- İlk boşluk geçmiş zaman: believed (belirli ve bitmiş dönem). İkinci boşluk have found (yakın zamanda, şimdiye etkisi olan keşif).
- E seçeneğinde used to believe uygun, ama must find anlamsız. D tek doğru seçenek.
Isınma: tek boşluklu sorular
Soru 11
By the time the police arrived at the bank, the robbers ---- with all the money.
- Ahave escaped
- Bhad escaped
- Cwere escaping
- Descape
- Ewill have escaped
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
- By the time + Simple Past (arrived) görüyorsun. Geçmişte iki olay var.
- Polis geldiğinde hırsızlar önceden kaçmıştı. Önce olan olay Past Perfect ile anlatılır.
- A seçeneği şimdiki zamana bağlı, hatalı. C seçeneği “kaçıyorlardı” der, olay tamamlanmamış olur. D ve E seçenekleri başka zamanlara ait.
- Doğru cevap had escaped.
Soru 12
Scientists ---- the effects of climate change on coral reefs since the early 1980s.
- Ahave been studying
- Bstudied
- Cstudy
- Dare studying
- Ewill study
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
- since the early 1980s başlangıç noktası verir. Olay geçmişte başladı ve şimdi de sürüyor.
- Bu durum Present Perfect (Continuous) gerektirir. Seçenekler arasında tek uygun olan A.
- B bitmiş bir zamanı anlatır, since ile uyumsuz. C ve D since ile kullanılmaz. E gelecek zamandır.
Soru 13
I will not make a decision until I ---- all the reports.
- Awill read
- Bhave read
- Cwould read
- Dhad read
- Ewas reading
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
- until bir zaman bağlacıdır. Ana cümle gelecek zamanda (will not make).
- Zaman bağlacından sonra will gelmez, Present Simple ya da Present Perfect gelir. Burada tamamlanma vurgusu olduğu için Present Perfect (have read).
- A ve C zaman bağlacıyla kullanılmaz. D geçmişi anlatır, bağlam geleceğe ait. E hem geçmiş hem de süreç anlatır.
Soru 14
It is the first time that she ---- abroad, so she is quite nervous.
- Ahas travelled
- Btravelled
- Chad travelled
- Dis travelling
- Ewould travel
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
- It is the first time kalıbından sonra Present Perfect gelir.
- Ana cümlede is (şimdiki zaman) var. Geçmiş zamana kayma olmadığı için Past Perfect değil.
- Cevap has travelled. Geçmişte olsaydı, “It was the first time that she had travelled abroad” şeklinde kurulurdu.
Soru 15
Hardly ---- the room when the lights went out.
- Ahe had entered
- Bdid he enter
- Che entered
- Dhad he entered
- Ehas he entered
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
- Hardly ... when kalıbını gördün. Cümle olumsuz bir zarfla başlıyor, devrik olmalı.
- Kalıp: Hardly had + özne + V3 when + Simple Past.
- Sadece D seçeneğinde had öznenin önünde (had he entered).
Soru 16
This time next week, we ---- on a beach in Antalya.
- Awill lie
- Bare lying
- Chave lain
- Dwill be lying
- Elie
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
- This time next week gelecekte belirli bir anda süren olayı gösterir.
- Bu durum için Future Continuous kullanılır: will be + V-ing.
- A olayı bir bütün olarak anlatır, süreci anlatmaz. B şimdiki zamanı gösterir. C tamamlanmış durumu anlatır, E genel gerçektir.
Soru 17
By the end of this year, the company ---- more than 500 employees.
- Ahires
- Bhas hired
- Chired
- Dwould hire
- Ewill have hired
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
- By the end of this year gelecekteki bir ana kadar tamamlanmış olayı gösterir.
- Bu durumda Future Perfect: will have + V3.
- A genel gerçek anlatır. B ve C geçmişe ait, “this year” ile bu bağlamda uymuyor. D geçmişten bakılan geleceği anlatır.
Soru 18
The new bridge ---- at the moment, so drivers should use the alternative road.
- Ais built
- Bhas built
- Cis being built
- Dwas building
- Ewill be built
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
- at the moment şimdiki zaman, süreç anlamı verir. Köprü şu an yapılıyor.
- Özne köprü, eylemi köprüyü yapanlar gerçekleştiriyor. Yani cümle edilgen.
- Present Continuous passive: is / are being + V3. Cevap is being built.
- B etken ve Present Perfect, D etken ve geçmiş, A süreç anlatmaz, E gelecek.
Soru 19
While the students ---- the exam, a loud noise came from the corridor.
- Atook
- Bwere taking
- Chave taken
- Dhad taken
- Etake
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
- while sürmekte olan olayın önüne gelir.
- Ana cümle Simple Past (came). Kısa olay (gürültü) uzun olayı (sınav) böler.
- Uzun olay Past Continuous ile anlatılır: were taking.
Soru 20
We started working on this project five years ago and we are still working on it. Which one is closest in meaning to the sentence above?
- AWe worked on this project for five years.
- BWe had worked on this project for five years.
- CWe will work on this project for five years.
- DWe have been working on this project for five years.
- EWe were working on this project five years ago.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
- Olay beş yıl önce başlamış ve hâlâ sürüyor.
- Hâlâ süren, süre vurgusu olan olay için Present Perfect Continuous: have been working ... for five years.
- A ve B bitmiş olayı anlatır. C gelecek zamandır. E ago ile geçmişte başlayıp biten bir süreci anlatır.
Soru 21
Bu şehre taşındığımdan beri hiç hasta olmadım. Which one is the correct translation of the sentence above?
- AI haven’t been ill since I moved to this city.
- BI never get ill when I moved to this city.
- CI wasn’t ill since I have moved to this city.
- DI hadn’t been ill since I would move to this city.
- EI don’t be ill since I moved to this city.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
- “-dığından beri” ifadesi since + Simple Past anlamına gelir. Ana cümlede olay şimdiye kadar sürdüğü için Present Perfect.
- A tek doğru kuruluş: haven’t been ... since I moved.
- B seçeneğinde when ile zaman uyumu bozuk. C seçeneğinde ana cümle Simple Past, since ile uyumsuz. D seçeneğinde Past Perfect ve would birlikte kullanılmış, uyumsuz. E seçeneğinde don’t be gramer hatasıdır.
Soru 22
No sooner had the manager announced the new policy ---- the employees started to protest.
- Awhen
- Bbefore
- Cafter
- Dwhile
- Ethan
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
- No sooner kalıbı hep than ile gelir.
- Hardly / scarcely ile when kullanılır, no sooner ile than.
- Cevap than.
Soru 23
When I got to the station, the train ----, so I had to wait for the next one.
- Aleft
- Bhas left
- Chad left
- Dwas leaving
- Eleaves
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
- Ben vardığımda tren zaten gitmişti. Bu yüzden bir sonraki treni beklemek zorunda kaldım.
- Önce olan olay (tren kalktı) Past Perfect, sonra olan olay (ben vardım) Simple Past ile anlatılır.
- A seçeneği “ben vardım, sonra tren kalktı” anlamına gelir, cümlenin devamıyla uyuşmaz.
- Cevap had left.
Soru 24
The Wright brothers ---- the first successful powered flight in 1903.
- Ahave made
- Bmade
- Chad made
- Dare making
- Emake
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
- in 1903 bitmiş ve belirli bir zamanı gösterir.
- Bu bilgi Present Perfect ile kullanılmaz. Simple Past kullanılır.
- Cevap made.
Kendini dene
Cevaplara bakmadan önce her soruyu kendi cümlelerinle cevaplamaya çalış. Hatırlamaya zorlamak, tekrar okumaktan daha kalıcı öğretir.
Kendini dene
“I have seen him yesterday.” cümlesindeki hata nedir? Düzelt.
yesterday bitmiş ve belirli bir zamandır, Present Perfect ile kullanılmaz. Doğrusu: I saw him yesterday.
“By the time you will arrive, I will have left.” cümlesindeki hata nedir?
by the time’dan sonra will kullanılmaz. Doğrusu: By the time you arrive, I will have left.
She has been to Paris ile She has gone to Paris arasındaki fark nedir?
has been to: gitti ve döndü. has gone to: gitti, şu an orada ya da yolda.
For ve since arasındaki farkı iki örnekle göster.
for + süre: for three years. since + başlangıç noktası: since 2022.
“No sooner had she left ---- the phone rang.” boşluğa ne gelir?
than.
“I wish I ---- more time.” (şu an zamanım az) boşluğa hangi zaman gelir?
Simple Past: I wish I had more time.
Hangi durumlarda Present Perfect Continuous yerine Present Perfect kullanılır?
Durum fiilleriyle (know, own, love), sonuç ya da sayı vurgulandığında (How many?).
“A new stadium ---- at the moment.” boşluğa passive Present Continuous yaz.
is being built.
Yanlış yaptığın soruları yanlış soru defterine ekleyebilirsin. Birkaç gün sonra tekrar karşına çıkar.