Yolumnet

YDT · Yabancı Dil

Noun Clauses

Yaklaşık 32 dakikalık okuma · Son güncelleme 2026-10-23

Bu konuda ne öğreneceksin

İsim cümlecikleri (noun clauses), bir cümlenin içinde isim görevi gören cümleciklerdir: özne, nesne ya da yüklem tamlayıcısı olurlar. “I know that he is right”, “What she said surprised us”, “I wonder whether he agrees” cümlelerinde koyu yazılan kısımlar birer isim cümleciğidir. YDT’de dilbilgisi bölümünde ayrı bir soru olarak çıkmaz, ama okuma parçalarında, cümle tamamlama seçeneklerinde ve çeviri sorularında sürekli karşına çıkar. Konunun sonunda şunları yapabileceksin:

Hedefler

  1. That, wh- (what, who, where, when, why, how), whether ve if ile başlayan isim cümleciklerini tanımak.
  2. Dolaylı soru cümlesinin kelime sırasını (özne + fiil) doğru kurmak.
  3. Whether ile if arasındaki farkı bilmek.
  4. What ile that arasındaki farkı bilmek.
  5. It is clear that, the fact that, the problem is that gibi sık kalıpları kullanmak.
  6. Suggest, demand, insist gibi fiillerden sonra gelen yapıyı (that + V1) tanımak.
Noun Clauses · Full up English
Noun Clauses · İngilizce Konu Anlatımı - Özer Kiraz

1. YDT’de isim cümleciği nasıl çıkıyor

Bu bölüm, MEB’in “YDT İngilizce Çıkmış Sorular 2018-2025” kitabındaki soruların incelenmesine dayanıyor. 2018-2025 arası 80 dilbilgisi sorusunun hiçbirinde doğrudan isim cümleciği sorulmadı. Ama kitaptaki vocabulary, grammar, cloze, sentence completion ve paragraph comprehension bölümlerinin metninde bu yapılar yoğun biçimde geçiyor. İncelenen metinde:

İncelenen metinde suggest, show, indicate, believe, claim, argue, find gibi fiillerden sonra that cümleciği yaklaşık 30 kez geçti. Bunların çoğu “göstermek” anlamında ve normal zamanla kullanılmış (studies suggest that, research shows that). Demand, insist, require + that + V1 kalıbı incelenen metinde geçmedi. Whether ve what büyük ölçüde seçeneklerde ve soru köklerinde yer aldı, bu yüzden sayıları isim cümleciği sıklığı için güvenilir bir ölçü değil.

  • Bilimsel metinlerde sonuç aktarımı that ile yapılıyor (research shows that, studies suggest that)That cümleciğini tanımak, okumayı hızlandırır.
  • Suggest ve indicate çoğunlukla “göstermek” anlamında geçtiBu anlamda that cümleciğinde fiil normal zaman alır.
  • Doğrudan dilbilgisi sorusu yokBu konu çeviri ve cümle tamamlama sorularında dolaylı sınanıyor.

2. That cümlecikleri

That, bir olguyu ya da bilgiyi aktarır. Ana fiil bir bilgi, düşünce ya da bildirme anlamı taşıyorsa that ile bağlanır.

Görev Örnek
Nesne Research shows that sleep improves memory.
Özne That he failed surprised everyone. (resmî)
Sıfattan sonra I am sure that he will come.
İsimden sonra (fact, idea, claim, belief) The idea that the Earth is flat is wrong.
Yüklem tamamlayıcı The problem is that the data were incorrect.

That’i atma

Nesne konumundaki that çoğu zaman atılabilir: “She said (that) she was tired.” Sıfattan sonra da atılabilir: “I’m sure (that) he will come.” Ama özne olan that atılmaz: “That he failed surprised us.”

That cümleciği alan fiiller

say, tell sb, think, believe, know, realise, find, show, suggest, indicate, claim, argue, report, explain, decide, discover, prove, mention, admit, deny, hope, expect, agree, promise.

Sıfat + that

Kişi öznesiyle: sure, certain, aware, afraid, glad, sorry, surprised, pleased (I am sure that ...). It öznesiyle: clear, obvious, true, likely, important, essential, necessary (It is clear that ...).

İsim + that

fact, idea, belief, claim, assumption, possibility, rumour, evidence, hope, news.

“The fact that the economy is growing” gibi bir yapıda that ismi açıklar ve atılmaz.

3. Wh- cümlecikleri

Soru sözcüğü ile başlayan isim cümlecikleridir. Soru cümlesi değil, normal cümle kelime sırasına sahiptir.

Soru sözcüğü Örnek
what What she said surprised us.
who I don’t know who called.
whom I wonder whom she invited.
which Tell me which you prefer.
where He asked where the museum was.
when She didn’t say when she would arrive.
why Nobody knows why he left.
how I wonder how they did it.
how many, how much, how long She asked how long it would take.

Dolaylı soru: kelime sırası

Doğrudan soru: “Where does she live?” Dolaylı soru: “I wonder where she lives.”

Kurallar:

  • Soru sözcüğünden sonra özne + fiil gelir.
  • Do / does / did kullanılmaz.
  • Soru işareti kullanılmaz (ana cümle soru değilse).
Yanlış Doğru
I wonder where does she live. I wonder where she lives.
He asked what was the problem. He asked what the problem was.
Can you tell me how much does it cost? Can you tell me how much it costs?

4. Whether ve if

Evet / hayır sorularının dolaylı hâlinde whether ya da if kullanılır.

Kalıp Örnek
whether I wonder whether he agrees.
if I wonder if he agrees.
whether … or not I don’t know whether he agrees or not.
whether to V1 She hasn’t decided whether to postpone the vote.

Whether’ı zorunlu kılan durumlar

Durum Örnek
Edattan sonra We talked about whether to move.
To V1 ile I don’t know whether to accept.
Öznede Whether he agrees is not clear.
Whether … or not (or not hemen sonra) Whether or not he agrees.

If yalnızca nesne konumunda kullanılır. If, “eğer” anlamıyla karışabileceği için akademik metinlerde whether tercih edilir.

5. What ve that

What That
isim cümleciği başlatır (the thing which) bilgi aktarır
öncesinde isim yok öncesinde fiil, sıfat ya da isim olabilir
What he said was true. He said that it was true.

What, “the thing that” anlamındadır ve kendi içinde bir isim barındırır. Bu yüzden “everything what” ya da “the thing what” yanlıştır.

What ve that özne konumunda da kullanılabilir:

  • What the team needs most is time.
  • That the team needs time is obvious.

6. -ever cümlecikleri

Sözcük Anlam Örnek
whatever her ne Do whatever you like.
whoever her kim Whoever wants to join must register.
whichever hangisi Take whichever you want.
whenever her ne zaman Call me whenever you need help.
wherever nerede olursa Sit wherever you like.
however ne kadar However hard he tries, he fails.

7. It ile başlayan kalıplar

Uzun bir isim cümleciği özne olduğunda cümle it ile başlatılır.

Kalıp Örnek
It + be + sıfat + that It is clear that prices will rise.
It + be + V3 + that (edilgen) It is believed that the city was destroyed.
It + seems / appears + that It seems that nobody noticed.
It + be + isim + that It is a pity that he left.
It + matters + that It matters that every vote is counted.

8. That cümleciğinde yapı: suggest, demand, insist

Bazı fiiller öneri, talep, zorunluluk anlamı taşır. Bunlardan sonraki that cümleciğinde fiil V1 (ya da should + V1) olur. Buna subjunctive denir.

Fiil Örnek
suggest She suggested that he take a break.
recommend The doctor recommended that she rest.
demand The union demanded that the company reduce working hours.
insist He insisted that the report be finished.
require The law requires that every driver wear a seat belt.
propose, request, advise, ask, order

Sıfatlarla da: essential, vital, important, necessary, crucial, advisable + that + V1.

  • It is essential that every student submit the form.

9. Zaman uyumu

Dolaylı anlatımda ve geçmiş zamanlı anlatıda, ana fiil geçmişse isim cümleciğinde de bir adım geriye gidilir (reported speech).

Doğrudan Dolaylı
He said, “I am tired.” He said that he was tired.
She said, “I will come.” She said that she would come.
They said, “We have finished.” They said that they had finished.

Genel gerçekler için zaman değişmeyebilir: “She said that water boils at 100 degrees.”

10. Çözüm yolu

  1. Ana fiili bul. Kim ne yapıyor? (shows, wonder, asked, is)
  2. İkinci cümlecik ne tür? Bilgi mi (that), soru mu (wh-), evet-hayır mı (whether)?
  3. Sözcük sırası. Özne + fiil mi?
  4. Bağlaç seç. That bilgi, whether seçenek, what “şey”.
  5. Zaman. Dolaylı anlatımda ana fiil geçmişse bir adım geri.
  6. Subjunctive. Suggest, demand, insist, require gibi bir fiil ya da essential, vital gibi bir sıfat var mı?

Aklında kalsın

  • That bilgi aktarır, nesne konumunda ve sıfattan sonra atılabilir.
  • Wh- cümleciğinde özne + fiil sırası. Do / does / did yok.
  • Whether seçeneği anlatır, to V1 ile ve edattan sonra zorunludur. If yalnızca nesne konumunda.
  • What = the thing that. Öncesinde isim olmaz.
  • The problem is that, The reason is that, The fact that: that ile.
  • suggest, demand, insist, recommend, require + that + V1 (should + V1).
  • It is essential / vital / important that + V1.
  • Whoever, whatever, whenever, wherever, however: her kim, her ne.
  • Dolaylı anlatımda ana fiil geçmişse isim cümleciği de bir adım geriye gider.

Sık karıştırılanlar

Karıştırılan Doğrusu
I wonder where does she live where she lives
He asked what was the problem what the problem was
The problem is because The problem is that
The reason is because The reason is that
I don’t know if to go whether to go
She said me that She told me that ya da She said that
Everything what he said Everything that he said
She suggested that he takes (öneri anlamı) that he take (ya da should take)
It is important that he comes resmî dilde that he come ya da should come (comes konuşmada duyulur)
Whatever do you want Do whatever you want
That he failed was obvious ve It was obvious that he failed İkisi de doğru. İkincisi daha yaygın.
I don’t know what to do ve I don’t know what I should do İkisi de doğru.

YDT tarzı sorular

Aşağıdaki sorular bu metin için yazıldı, ÖSYM sorusu değildir. Sınavdaki gibi her birinde beş seçenek var.

Soru 1

The manager asked the staff ----.

  1. Awhen would the report be ready
  2. Bwhen was the report ready
  3. Cwhen the report ready would be
  4. Dthat when the report would be ready
  5. Ewhen the report would be ready
Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

  1. Dolaylı soru cümlesi: asked the staff + soru sözcüğü. Dolaylı soruda kelime sırası özne + fiil olur, yardımcı fiil öne geçmez.
  2. “When the report would be ready” hem sırası doğru hem de geçmiş zamanlı ana fiille uyumlu.
  3. A ve B doğrudan soru sırasını koruyor. C’de fiil sırası bozuk. D’de that ile when bir arada kullanılmaz. Doğru cevap when the report would be ready.

Soru 2

Many scientists support the idea ---- the universe is still expanding.

  1. Awhat
  2. Bthat
  3. Cwhich
  4. Dwhether
  5. Ehow
Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

  1. The idea bir isim ve sonrasında onun içeriğini açıklayan bir cümlecik geliyor: “the idea (that) ...”.
  2. Fikrin içeriğini anlatan, isimden sonra gelen bağlaç that.
  3. What isimden sonra gelmez. Which sıfat cümleciği başlatır ve ismi tanımlar, içeriğini açıklamaz. Whether ve how anlam kurmaz. Doğru cevap that.

Soru 3

The committee has not decided ---- to postpone the vote or to hold it next week.

  1. Awhether
  2. Bif
  3. Cthat
  4. Dwhat
  5. Ewhich
Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

  1. Cümlede iki seçenek var: ertelemek ya da önümüzdeki hafta yapmak. Seçenek anlatan bağlaç whether.
  2. Whether + to V1 kalıbında if kullanılmaz: whether to postpone.
  3. That, what ve which bu yapıya uymaz. Doğru cevap whether.

Soru 4

The union demanded that the company ---- the working hours.

  1. Areduce
  2. Breduces
  3. Creduced
  4. Dis reducing
  5. Ehas reduced
Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

  1. demand bir talep fiilidir. Talep fiilinden sonra gelen that cümleciğinde fiil yalın hâlde (V1) kullanılır. Buna subjunctive denir.
  2. Özne the company üçüncü tekil kişi olsa da fiil -s almaz: reduce.
  3. B, C, D ve E zamanlı fiillerdir ve bu yapıya uymaz. Doğru cevap reduce.

Soru 5

---- the team needs most is more time to prepare.

  1. AThat
  2. BWhich
  3. CHow
  4. DWhat
  5. EWhether
Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

  1. Cümlenin öznesi bir isim cümleciği: “takımın en çok ihtiyaç duyduğu şey”. Bu anlam “the thing that” demektir.
  2. “The thing that” anlamı veren, isimsiz isim cümleciği başlatan sözcük what.
  3. That anlam kurmaz çünkü “ihtiyaç duyulan şey” cümlede eksik kalır. Which, how ve whether bu cümlede çalışmaz. Doğru cevap What.

Soru 6

The problem is ---- the data were collected incorrectly.

  1. Awhat
  2. Bwhich
  3. Cthat
  4. Dwhy
  5. Ebecause
Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

  1. Cümle “The problem is ...” ile başlıyor. “Sorun şu ki ...” anlamı bir bilgi aktarıyor.
  2. Bilgi aktaran bağlaç that.
  3. “The problem is because” konuşmada duyulur ama standart değildir. Because bir nedeni açıklar, burada ise sorunun içeriği söyleniyor. What, which ve why bu yerde anlam kurmaz. Doğru cevap that.

Soru 7

---- wants to join the project must register before Friday.

  1. AWhatever
  2. BWhichever
  3. CWhoever
  4. DWherever
  5. EHowever
Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

  1. Cümlede özne bir kişi ve “katılmak isteyen herkes” anlamı var.
  2. “Her kim” anlamını veren sözcük whoever.
  3. Whatever şey, whichever seçenekli şey, wherever yer, however biçim bildirir. Doğru cevap Whoever.

Soru 8

It is widely accepted ---- the climate ---- warmer over the last century.

  1. Awhat / has become
  2. Bthat / has become
  3. Cthat / was becoming
  4. Dwhether / became
  5. Ewhich / is becoming
Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

  1. “It is widely accepted ...” kalıbı bir olguyu aktarır: that cümleciği.
  2. Over the last century şimdiye kadar süren bir dönemi gösterir. Present Perfect: has become.
  3. A’da what, D’de whether, E’de which bu kalıba uymaz. C’de zaman uyumsuz. Doğru cevap that / has become.

Kendini dene

Cevaplara bakmadan önce her boşluğu kendin doldurmaya çalış. Hatırlamaya zorlamak, tekrar okumaktan daha kalıcı öğretir.

Kendini dene

“I wonder where ---- .” (she lives mi does she live mi?)

she lives.

“She asked me ---- I could help.” (evet-hayır dolaylı soru)

if (ya da whether).

“I don’t know ---- to do.” (soru sözcüğü)

what.

“The fact ---- he left surprised us.”

that.

“---- you said was true.” (şey)

What.

“The doctor recommended that she ---- rest.” (rest, subjunctive)

rest (yalın fiil).

“It is important that the form ---- signed.” (sign, subjunctive edilgen)

be.

“---- he arrives, call me.” (her ne zaman)

Whenever.

“She said that she ---- tired.” (ana fiil geçmiş, am)

was.

“She asked me ---- time the train left.” (hangi)

what.

Yanlış yaptığın soruları yanlış soru defterine ekleyebilirsin. Birkaç gün sonra tekrar karşına çıkar.

Yabancı Dil dersinin diğer konuları