Bu konuda ne öğreneceksin
Participle (ortaç), fiilin sıfat ya da zarf gibi çalışan -ing ve -ed (V3) biçimidir. YDT’de en kolay gözden kaçan ama en çok çıkan yapılardan biridir, çünkü cümlede ikinci bir çekimli fiil yoktur. “Songs sung by the shamans”, “a reef extending along the coast”, “when painting the bedroom” gibi cümlelerde participle iki cümleciği tek cümleye sığdırır. Konunun sonunda şunları yapabileceksin:
Hedefler
- Present participle (-ing), past participle (-ed) ve perfect participle (having V3) arasındaki farkı anlamak.
- -ing ve -ed sıfatlarını (interesting ile interested) ayırt etmek.
- Kısaltılmış sıfat cümleciğini (the language spoken, the man standing) tanımak.
- Zarf cümleciğini participle ile kısaltmak (when painting, having finished, based on).
- Özne uyumunu kontrol ederek doğru participle’ı seçmek.
- Given, considering, based on gibi sabit ifadeleri tanımak.
1. YDT’de participle nasıl çıkıyor
Bu bölüm, MEB’in “YDT İngilizce Çıkmış Sorular 2018-2025” kitabındaki 24 fiil biçimi sorusuna bakılarak hazırlandı. Doğru seçenekler tek tek çözülerek belirlendi. 24 sorunun 8’inde doğru cevap bir participle’dır (her yıl bir tane).
| Yıl | Doğru seçenekte görülen participle |
|---|---|
| 2018 | ... of an undersea cable, creating a shorter path (sonuç) |
| 2019 | one of the longest reefs, extending more than 2000 km (sıfat cümleciği) |
| 2020 | Serving as the main shipping route (neden) |
| 2021 | the language spoken to them, the dialect used (kısaltılmış edilgen) |
| 2022 | all the planets surrounding the Sun (kısaltılmış etken) |
| 2023 | songs sung by the shamans (kısaltılmış edilgen) |
| 2024 | When painting the bedroom (zaman) |
| 2025 | other sources referring to a kingdom (kısaltılmış etken) |
Cloze testlerde de bir participle çıktı: overseen (2020).
- Sekiz yılda sekiz participle kalıbı birbirinden farklıTek bir kural yetmez, dört işlevi (sıfat, neden, zaman, sonuç) tanımak gerekir.
- Sekiz kalıbın altısı etken (-ing), ikisi edilgen (-ed)Önce “özne eylemi yapıyor mu, alıyor mu?” sorusunu sor.
- Boşlukla aynı cümlede zaten çekimli bir fiil varİkinci bir çekimli fiil seçeneği hemen düşer.
- Cloze testte de aynı kalıplar çıkıyorBoşluğun bağlı olduğu ismi bulmak çözümün anahtarı.
2. Üç participle
| Tür | Biçim | Anlam | Örnek |
|---|---|---|---|
| Present participle | V-ing | etken, eylemi yapan, aynı anda | a man standing at the door |
| Past participle | V3 | edilgen, eylemi alan, tamamlanmış | a letter written by hand |
| Perfect participle | having + V3 | önce biten etken | Having finished, she left. |
| Perfect passive | having been + V3 | önce biten edilgen | Having been warned, they left. |
Kural: nesne eylemi yapıyorsa -ing, eylemi alıyorsa -ed.
- The man standing at the door (adam duruyor: -ing).
- The language spoken in the region (dil konuşuluyor: -ed).
3. Sıfat olarak participle
-ing ve -ed sıfatları çok karıştırılır.
| -ing sıfatı | -ed sıfatı |
|---|---|
| Bir şeyin yarattığı etki | Birinin hissettiği duygu |
| The lecture was boring. | The students were bored. |
| The news is surprising. | I was surprised. |
| It was a tiring day. | She felt tired. |
| an exciting match | excited fans |
| a confusing map | confused tourists |
Bazı participle’lar kalıcı sıfattır: broken window (kırık cam), falling leaves (düşen yapraklar), growing population (artan nüfus), rising prices (artan fiyatlar), increasing demand (artan talep), declining sales (azalan satışlar), written exam (yazılı sınav).
4. Kısaltılmış sıfat cümleciği (reduced relative clause)
Sıfat cümleciği (who, which, that ile başlayan) bazı durumlarda participle ile kısaltılır.
| Tam cümle | Kısaltılmış |
|---|---|
| a reef which extends along the coast | a reef extending along the coast |
| songs which are sung by the shamans | songs sung by the shamans |
| the language that is spoken in the region | the language spoken in the region |
| planets that surround the Sun | planets surrounding the Sun |
| sources that refer to a kingdom | sources referring to a kingdom |
Kural:
- Etken cümle (who/which + sürekli ya da genel durum) => V-ing. (Tek seferlik geçmiş olay için olmaz: “the student who won the prize” kısaltılamaz.)
- Edilgen cümle (who/which + be + V3) => V3.
- Kısaltma, relative zamirini ve be fiilini atar.
5. Zarf cümleciği olarak participle
Aynı özneye sahip iki cümlecikten biri kısaltılabilir. İkisinin öznesi aynı olmalıdır.
Zaman
| Tam cümle | Kısaltılmış |
|---|---|
| When he was painting the bedroom, he found an old letter. | When painting the bedroom, he found an old letter. |
| While she was walking home, she met an old friend. | While walking home, she met an old friend. |
| After he had finished the report, he went home. | After finishing (ya da Having finished) the report, he went home. |
Zaman bağlaçları (when, while, before, after, since, once) participle ile birlikte kalabilir.
Neden
| Tam cümle | Kısaltılmış |
|---|---|
| Because it serves as a shipping route, Singapore attracts traders. | Serving as a shipping route, Singapore attracts traders. |
| As she had no money, she stayed home. | Having no money, she stayed home. |
| Since he was warned about the storm, he stayed in. | Having been warned about the storm, he stayed in. |
Sonuç
Önceki cümlenin sonucunu anlatan -ing: “The earthquake destroyed the bridge, cutting the town off from the capital.”
Örnek: “The ice is retreating, enabling ships to use a shorter route.” Bu yapıda -ing, öncekinin sonucunu söyler (2018’de de bir kez çıktı).
Koşul ve ödün
- Used correctly, the tool saves time. (If it is used correctly)
- Although tired, she kept working. (Although she was tired)
6. Perfect participle: önce biten eylem
Participle eylemi ana eylemden önce olmuşsa having + V3 kullanılır.
| Cümle | Anlam |
|---|---|
| Having read the instructions, he started the machine. | Önce okudu, sonra başlattı. |
| Reading the instructions, he started the machine. | Okurken başlattı (eşzamanlı). |
| Having been told to wait, she sat down. | Bekle denmişti, oturdu. |
7. Özne uyumu (dangling participle)
Participle cümleciğinin öznesi ana cümlenin öznesiyle aynı olmalıdır. İstisna: önceki cümlenin tamamının sonucunu anlatan -ing (“..., cutting the town off”) bütün cümleye bağlanır.
- Walking home, I met an old friend. (Ben hem yürüdüm hem tanıştım: doğru.)
- Walking home, the rain started. (Yağmur yürümedi: yanlış.)
Sınavda cevap şıklarından biri bu hatayı içerir. Özneyi bulduktan sonra “bu özne bu eylemi gerçekten yapabiliyor mu?” diye sor.
8. Sabit participle ifadeleri
Bazı participle’lar edat ya da bağlaç gibi kullanılır. Bunlar ayrı ezberlenir.
| İfade | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| based on | -e dayanarak | Based on interviews with farmers, the report concludes... |
| given (that) | göz önüne alındığında | Given the evidence, ... |
| considering | düşünülürse | Considering his age, he did well. |
| according to | -e göre | According to the report, ... |
| judging by | -e bakılırsa | Judging by the sky, it will rain. |
| depending on | -e bağlı olarak | Depending on the weather, ... |
| compared with / to | ile karşılaştırıldığında | Compared with last year, sales rose. |
| provided / providing (that) | şartıyla | You can go, provided that you finish. |
| regarding, concerning | ile ilgili | concerning your request |
| including, excluding | dahil, hariç | including taxes |
| owing to | yüzünden | owing to the delay |
| located in, situated in | -de bulunan | a city located in the north |
| known as | olarak bilinen | a bird known as the kiwi |
| born in | doğumlu | a writer born in 1950 |
9. Nesne + participle ve -ing alan kalıplar
Bazı fiillerden sonra nesne + -ing / V3 gelir.
| Kalıp | Örnek |
|---|---|
| see, hear, watch, notice + nesne + V-ing | I saw him crossing the road. |
| find, catch, leave + nesne + V-ing | They found her reading. |
| have / get + nesne + V3 (ettirgen) | We had the roof repaired. |
| spend / waste time + V-ing | He spends hours playing games. |
| be busy, be worth + V-ing | The museum is worth visiting. |
| keep, go on, carry on + V-ing | Keep trying. |
10. Çözüm yolu
- Cümlede başka çekimli fiil var mı? Varsa ve boşluğun kendi öznesi ya da bağlacı yoksa, boşluk bir participle’dır.
- Boşluğun bağlı olduğu ismi bul. Önündeki isim ya da cümlenin öznesi.
- Etken mi edilgen mi? Nesne eylemi yapıyorsa -ing, alıyorsa -ed.
- Önce mi sonra mı? Önce biten ise having V3.
- Sabit ifade olabilir mi? based on, given, considering gibi.
- Seçenekleri sına. Özne uyumu bozuk olanı ele.
Aklında kalsın
- -ing: eylemi yapan, etken, aynı anda. -ed: eylemi alan, edilgen. having V3: önce biten.
- -ing sıfatı neden olan şey, -ed sıfatı hisseden kişi (boring / bored).
- Kısaltılmış sıfat cümleciği: who/which + V => V-ing. who/which + be + V3 => V3.
- Participle cümleciğinin öznesi ana cümleyle aynı olmalı.
- Sonuç -ing: cümlenin sonunda, virgülden sonra: “..., enabling ships to...”
- Sabit ifadeler: based on, given, considering, judging by, depending on, compared with, provided that.
- Cümlede zaten çekimli fiil varsa ve boşluğun kendi öznesi yoksa boşluk participle.
Sık karıştırılanlar
| Karıştırılan | Doğrusu |
|---|---|
| interesting ve interested | interesting: ilginç (şey). interested: ilgilenen (kişi). |
| boring ve bored | boring: sıkıcı. bored: sıkılmış. |
| the language speaking ve the language spoken | dil konuşulur: spoken. |
| a man stood ve a man standing | kısaltılmış etken: standing. |
| Reading the book, he went ve Having read the book, he went | Birincisi eşzamanlı, ikincisi önce okudu. |
| Based on ve Basing on | Doğrusu Based on (edilgen). |
| Having no money ve Having had no money | İkincisi daha önce olmuş bir durumu anlatır. |
| Walking, the rain started | Özne uyumsuz. Participle’ın öznesi yağmur olamaz. |
| spent time to play | spent time playing. |
YDT tarzı sorular
Aşağıdaki sorular bu metin için yazıldı, ÖSYM sorusu değildir. Sınavdaki gibi her birinde beş seçenek var.
Soru 1
The ancient manuscripts ---- in the cave are now kept in a museum.
- Afinding
- Bto find
- Cfound
- Dhaving found
- Ebeing found
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
- Cümlede zaten çekimli bir fiil var (are kept). Boşluk bir participle olmalı.
- Elyazmaları mağarada bulunmuştur, kendileri bir şey bulmaz. Eylemi alan nesne, edilgen: found (the manuscripts that were found).
- A ve D etken anlamı verir. B amaç gibi okunur. E ise sürekli ve anlamsız. Doğru cevap found.
Soru 2
The river rises in the mountains and flows through three countries, ---- into the sea near the capital.
- Ato empty
- Bemptied
- Cemptying
- Dto have emptied
- Ehaving emptied
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
- Cümlede iki çekimli fiil var (rises, flows). Bir de boşluk gelmiş, yani bu bir participle.
- Nehrin kendisi yolculuğun sonunda denize dökülür: eylemi nehir yapıyor, etken. Aynı anda ve sonuç anlamı: emptying.
- B edilgen anlam verir. A ve D amaç bildirir. E eylemin önce bittiğini söyler. Doğru cevap emptying.
Soru 3
---- about the storm, the sailors stayed in the harbour.
- AWarning
- BHaving been warned
- CTo warn
- DHaving warned
- ETo have warned
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
- Boşluğun öznesi the sailors. Denizciler uyarı aldı, uyarmadı. Edilgen gerekir.
- Uyarı denizciler limanda kalmadan önce gerçekleşti: having been warned.
- A ve D etken anlam verir. C ve E amaç ya da farklı zaman bildirir. Doğru cevap Having been warned.
Soru 4
The festival ---- in the old town every spring attracts thousands of visitors.
- Aheld
- Bholding
- Cto hold
- Dhaving held
- Ehold
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
- Cümlede attracts zaten çekimli fiil. Boşluk, festivali tanımlayan bir participle.
- Festival bir şeyi düzenlemez, düzenlenir. Eylemi alan nesne: held (the festival that is held).
- B ve D etken anlamdadır. C amaç bildirir. E çekimli fiil olur ve cümleyi bozar. Doğru cevap held.
Soru 5
The results of the experiment were ---- and the researchers were ---- by the discovery.
- Asurprised / surprising
- Bsurprised / surprised
- Csurprising / surprising
- Dsurprising / surprise
- Esurprising / surprised
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
- Sonuçlar şaşırtıcı bir etki yaratıyor: -ing sıfatı, surprising.
- Araştırmacılar şaşırdı, duyguyu hissediyorlar: -ed sıfatı, surprised.
- A tersini söyler. B ve C iki boşlukta aynı biçimi kullanıyor. D’deki surprise bir isim. Doğru cevap surprising / surprised.
Soru 6
While ---- through the old archive, the student discovered a letter from 1890.
- Asearched
- Bto search
- Chaving searched
- Dsearching
- Esearches
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
- While bir zaman bağlacı ve öznesi aynı olan bir cümleciği kısaltıyor: “While the student was searching”.
- Öğrenci aramayı kendisi yapıyor ve mektubu bulurken aynı anda arıyor: etken ve eşzamanlı, searching.
- A edilgen, B amaç, C önce biten eylem, E çekimli fiil olur. Doğru cevap searching.
Soru 7
---- on satellite data, the study estimates that forest cover has shrunk by ten per cent.
- ABasing
- BBased
- CHaving based
- DTo base
- EBeing basing
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
- Based on sabit bir ifadedir ve “-e dayanarak” anlamına gelir.
- Çalışma verilere dayanır, onları temel almaz: edilgen, Based on.
- A, C ve E biçim olarak yanlış. D amaç bildirir ve anlamı bozar. Doğru cevap Based.
Soru 8
---- no money left, they had to cancel the trip.
- AHaving
- BHad
- CHaving been
- DTo have
- EBeing had
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
- “Because they had no money left” cümleciği kısaltılmış: neden bildiren participle.
- Özne they ve “sahip olmak” eylemi: etken, Having.
- B çekimli fiil olur ve cümleyi bozar. C edilgen. D amaç. E anlamsız. Doğru cevap Having.
Kendini dene
Cevaplara bakmadan önce her boşluğu kendin doldurmaya çalış. Hatırlamaya zorlamak, tekrar okumaktan daha kalıcı öğretir.
Kendini dene
“The man ---- at the door is my uncle.” (stand)
standing.
“The book ---- by Orhan Pamuk is very popular.” (write)
written.
“The film was so ----.” (bore)
boring. Filmin kendisi sıkıcı.
“The students were ---- by the film.” (bore)
bored. Öğrenciler sıkılmış.
“---- the keys at home, she could not open the door.” (leave, önce oldu)
Having left.
“While ---- home, I met an old friend.” (walk)
walking.
“---- on the results, the plan was approved.” (base)
Based.
“The report, ---- by three experts, is long.” (write)
written.
“Rising prices” ve “risen prices” hangisi yerleşik kalıptır?
rising prices (artan fiyatlar). Risen ise Present Perfect’te kullanılır.
“The earthquake cut the town off, ---- many people homeless.” (leave)
leaving. Sonuç -ing.
Yanlış yaptığın soruları yanlış soru defterine ekleyebilirsin. Birkaç gün sonra tekrar karşına çıkar.