Yolumnet

TYT · Kimya

Mol Kavramı

Yaklaşık 15 dakikalık okuma · Son güncelleme 2026-11-13

Bu konuda ne öğreneceksin

Bir deste kâğıtta 12 değil 52 kâğıt, bir düzine yumurtada 12 yumurta vardır. Kimyada atomlar ve moleküller o kadar küçüktür ki tek tek saymak imkânsızdır. Kimyacılar bunun yerine mol adı verilen büyük bir “deste”yi kullanır. Mol, tartılabilen miktar ile saymak istediğimiz atom sayısı arasında köprü kurar. Bu konuda mol kavramını, Avogadro sayısını, molar kütleyi, mol-kütle-tanecik-hacim dönüşümlerini ve kimyasal formüllerden mol hesabını öğreneceksin.

Hedefler

  1. Mol ve Avogadro sayısı kavramlarını açıklamak.
  2. Atom ve molekül kütlelerinden molar kütleyi hesaplamak.
  3. Kütle, mol ve tanecik sayısı arasında dönüşüm yapmak.
  4. Gazların normal koşullardaki hacmini mol ile ilişkilendirmek.
  5. Bileşik formülünden atom mol sayısını bulmak.
Mol Kavramı · tonguç AKADEMİ
Mol Kavramı · KhanAcademyTurkce

1. Mol ve Avogadro sayısı

1 mol, içinde 6,02⋅10236{,}02 \cdot 10^{23} tane tanecik (atom, molekül, iyon) bulunan madde miktarıdır. Bu sayıya Avogadro sayısı (NAN_A) denir.

  • 1 mol karbon atomunda 6,02⋅10236{,}02 \cdot 10^{23} atom vardır.
  • 1 mol su molekülünde 6,02⋅10236{,}02 \cdot 10^{23} molekül vardır.
  • Mol, tanecik sayısını gösteren bir birimdir.

Neden bu sayı? 1 mol maddenin gram cinsinden kütlesi, o maddenin atom ya da molekül kütlesine sayısal olarak eşit olacak şekilde seçilmiştir.

2. Molar kütle

1 mol maddenin gram cinsinden kütlesine molar kütle (MM) denir. Birimi g/mol’dür.

Bazı atom kütleleri (g/mol): H = 1, C = 12, N = 14, O = 16, Na = 23, Mg = 24, Al = 27, S = 32, Cl = 35,5, K = 39, Ca = 40, Fe = 56, Cu = 64.

Bileşiğin molar kütlesi, atomların molar kütlelerinin toplamıdır:

Madde Hesap Molar kütle
H2O\text{H}_2\text{O} 2⋅1+162 \cdot 1 + 16 18 g/mol
CO2\text{CO}_2 12+2⋅1612 + 2 \cdot 16 44 g/mol
NH3\text{NH}_3 14+3⋅114 + 3 \cdot 1 17 g/mol
NaCl 23+35,523 + 35{,}5 58,5 g/mol
CH4\text{CH}_4 12+4⋅112 + 4 \cdot 1 16 g/mol

3. Mol dönüşümleri

Mol sayısı merkezde. Kütle ile molar kütle, tanecik sayısı ile Avogadro sayısı, hacim ile 22,4 arasında dönüşüm yapılır
Mol köprüsü · İzlek
Dönüşüm Formül
Kütle ve mol n=mMn = \dfrac{m}{M}
Tanecik sayısı ve mol N=n⋅NAN = n \cdot N_A
Gaz hacmi ve mol (NK) V=n⋅22,4V = n \cdot 22{,}4

Normal koşullar (NK): 0 °C ve 1 atm. Ders kitaplarında NŞA (normal şartlar altında) olarak da yazılır. Burada 1 mol ideal gaz 22,4 L hacim kaplar.

Örnek 1. 36 g suyun mol sayısı 3618=2 mol\dfrac{36}{18} = 2\ \text{mol}. Molekül sayısı 2⋅6,02⋅1023=1,204⋅10242 \cdot 6{,}02 \cdot 10^{23} = 1{,}204 \cdot 10^{24}.

Örnek 2. 11 g CO2\text{CO}_2 gazının mol sayısı 1144=0,25 mol\dfrac{11}{44} = 0{,}25\ \text{mol}. NK’da hacmi 0,25⋅22,4=5,6 L0{,}25 \cdot 22{,}4 = 5{,}6\ \text{L}.

Örnek 3. 3,01⋅10233{,}01 \cdot 10^{23} tane demir atomu 3,01⋅10236,02⋅1023=0,5 mol\dfrac{3{,}01 \cdot 10^{23}}{6{,}02 \cdot 10^{23}} = 0{,}5\ \text{mol} eder. Kütlesi 0,5⋅56=28 g0{,}5 \cdot 56 = 28\ \text{g}.

Mol hesabını dene

Madde miktarını değiştir. Kütle, tanecik sayısı ve gaz hacminin mol ile birlikte nasıl değiştiğine bak.

4. Formülden atom sayısı

Bir bileşiğin formülü atom sayılarını (ve atom mol oranlarını) gösterir. 1 mol NH3\text{NH}_3 molekülünde 1 mol N atomu ve 3 mol H atomu, toplam 4 mol atom vardır.

Örnek. 3,4 g NH3\text{NH}_3 (M=17M = 17) 3,417=0,2 mol\dfrac{3{,}4}{17} = 0{,}2\ \text{mol} eder. Toplam atom mol sayısı 0,2⋅4=0,8 mol0{,}2 \cdot 4 = 0{,}8\ \text{mol}, atom sayısı 0,8⋅6,02⋅1023=4,816⋅10230{,}8 \cdot 6{,}02 \cdot 10^{23} = 4{,}816 \cdot 10^{23}.

Karşılaştırma: Aynı mol sayısına sahip maddelerin tanecik sayısı eşittir. Kütleleri ise molar kütleleriyle orantılıdır. Aynı kütleli maddelerde molar kütlesi küçük olanın mol sayısı daha büyüktür.

5. Kütlece yüzde bileşim

Bir bileşikteki elementin kütlece yüzdesi: elementin toplam ku¨tlesibiles¸ig˘in molar ku¨tlesi⋅100\dfrac{\text{elementin toplam kütlesi}}{\text{bileşiğin molar kütlesi}} \cdot 100. Örneğin suda (M=18M = 18) hidrojenin kütlece yüzdesi 218⋅100≈%11,1\dfrac{2}{18} \cdot 100 \approx \%11{,}1’dir.

  • Kütle veriliyorMolar kütleye bölerek mol bulunur.
  • Tanecik sayısı veriliyorAvogadro sayısına bölerek mol bulunur.
  • Gaz hacmi NK’da veriliyor22,4’e bölerek mol bulunur.
  • Mol sayısı biliniyorHangi büyüklük istenirse ona çevrilir.

6. Konuyu toparla

Başlık Kısa not
1 mol 6,02⋅10236{,}02 \cdot 10^{23} tanecik
Molar kütle Atom kütlelerinin toplamı, g/mol
n=m/Mn = m / M Kütleden mol
N=nNAN = n N_A Moleden tanecik
V=n⋅22,4V = n \cdot 22{,}4 NK’da gaz hacmi
Atom sayısı Formüldeki atom sayısı çarpılır

Mini test

Soru 1

9 gram su (H2O\text{H}_2\text{O}) kaç mol su molekülü içerir? (H\text{H}: 1, O\text{O}: 16)

  1. A0,50,5
  2. B22
  3. C99
  4. D1818
  5. E162162
Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

  1. Suyun molar kütlesi M=2⋅1+16=18 g/molM = 2 \cdot 1 + 16 = 18\ \text{g/mol}.
  2. n=mM=918=0,5 moln = \dfrac{m}{M} = \dfrac{9}{18} = 0{,}5\ \text{mol}. Doğru cevap A.

Diğer şıklar: 22 molar kütle kütleye bölünmüş / 99 kütle mol sanılmış / 1818 molar kütle mol sanılmış / 162162 kütle ile molar kütle çarpılmış.

Soru 2

0,5 mol NH3\text{NH}_3 gazındaki toplam atom sayısı aşağıdakilerden hangisidir? (NAN_A: Avogadro sayısı)

  1. A0,5NA0{,}5 N_A
  2. B2NA2 N_A
  3. C4NA4 N_A
  4. D1,5NA1{,}5 N_A
  5. E17NA17 N_A
Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: B

  1. 1 molekül NH3\text{NH}_3 içinde 1+3=41 + 3 = 4 atom vardır.
  2. 0,5 mol molekülde 0,5⋅4=20{,}5 \cdot 4 = 2 mol atom, yani 2NA2 N_A atom vardır.
  3. Doğru cevap B.

Diğer şıklar: 0,5NA0{,}5 N_A yalnızca molekül sayısı alınmış / 4NA4 N_A mol sayısı hesaba katılmamış, bir molekülün atom sayısı alınmış / 1,5NA1{,}5 N_A yalnızca hidrojen atom sayısı alınmış / 17NA17 N_A molar kütle mol gibi kullanılmış.

Soru 3

Normal koşullarda 11 gram CO2\text{CO}_2 gazının hacmi kaç litredir? (C\text{C}: 12, O\text{O}: 16)

  1. A0,490,49
  2. B2,82,8
  3. C5,65,6
  4. D11,211,2
  5. E22,422,4
Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

  1. MCO2=12+2⋅16=44 g/molM_{CO_2} = 12 + 2 \cdot 16 = 44\ \text{g/mol} ve n=1144=0,25 moln = \dfrac{11}{44} = 0{,}25\ \text{mol}.
  2. NK'da V=0,25⋅22,4=5,6 LV = 0{,}25 \cdot 22{,}4 = 5{,}6\ \text{L}. Doğru cevap C.

Diğer şıklar: 0,490,49 kütle doğrudan 22,4’e bölünmüş (yaklaşık değer) / 2,82,8 mol sayısı yarıya bölünmüş / 11,211,2 0,5 mol sanılmış / 22,422,4 1 mol gazın hacmi alınmış.

Soru 4

Aşağıdaki maddelerden hangisinin mol sayısı en büyüktür? (H\text{H}: 1, C\text{C}: 12, O\text{O}: 16)

  1. A44 g CO2\text{CO}_2
  2. B16 g CH4\text{CH}_4
  3. C32 g O2\text{O}_2
  4. D12 g C
  5. E36 g H2O\text{H}_2\text{O}
Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

  1. Mol sayısı n=mMn = \dfrac{m}{M}.
  2. H2O\text{H}_2\text{O}: 36/18=236 / 18 = 2 mol. CO2\text{CO}_2: 44/44=144 / 44 = 1, CH4\text{CH}_4: 16/16=116 / 16 = 1, O2\text{O}_2: 32/32=132 / 32 = 1, C: 12/12=112 / 12 = 1 mol.
  3. En büyük mol sayısı H2O\text{H}_2\text{O}'dadır. Doğru cevap E.

Diğer şıklar: 44 g CO2\text{CO}_2 1 mol / 16 g CH4\text{CH}_4 1 mol / 32 g O2\text{O}_2 1 mol / 12 g C 1 mol.

Kendini dene

Kendini dene

4 g CH4\text{CH}_4 (M=16M = 16) kaç moldür?

4/16=0,254 / 16 = 0{,}25 mol.

2 mol su molekülünde kaç tane molekül vardır?

2⋅6,02⋅1023=1,204⋅10242 \cdot 6{,}02 \cdot 10^{23} = 1{,}204 \cdot 10^{24}.

NK’da 44,8 L gaz kaç moldür?

44,8/22,4=244{,}8 / 22{,}4 = 2 mol.

1 mol CO2\text{CO}_2 kaç gramdır?

44 g.

0,5 mol H2O\text{H}_2\text{O} kaç mol atom içerir?

0,5⋅3=1,50{,}5 \cdot 3 = 1{,}5 mol atom.

Yanlış yaptığın soruları yanlış soru defterine ekleyebilirsin. Birkaç gün sonra tekrar karşına çıkar.

Kimya dersinin diğer konuları