Bu konuda ne öğreneceksin
II. Dünya Savaşı neden çıktı? Bu savaşın dönüm noktaları hangileriydi? Türkiye neden savaşın içinde yer almadı, ama neden son anda savaş ilan etti? 1939-1945 arasında dünya tarihinin en yıkıcı savaşı yaşandı. Bu konuda savaşın nedenlerini, tarafları (Mihver ve Müttefikler), savaşın safhalarını, önemli olayları (Polonya, Fransa, SSCB, Pearl Harbor, Stalingrad, Normandiya, atom bombaları), savaşın sonuçlarını (BM, bloklaşma), Holokost'u ve Türkiye'nin dış politikasını öğreneceksin.
Hedefler
- II. Dünya Savaşı'nın nedenlerini (Versay, Büyük Buhran, faşizm) sıralamak.
- Mihver ve Müttefik devletleri ayırmak.
- Savaşın dönüm noktalarını ve cephelerini kronolojik sıraya koymak.
- Atom bombasının kullanımının ve savaşın sonlanışının önemini yorumlamak.
- Savaş sonrası düzeni (BM, Yalta, Potsdam, bloklaşma) açıklamak.
- Türkiye'nin savaş boyunca izlediği politikayı ve 1945'teki kararını bilmek.
1. Nedenler
- Versay Antlaşması'nın ağır şartları Almanya'da intikam duygusu.
- Büyük Buhran ve ekonomik kriz. Totaliter rejimlerin yükselişi (Nazizm, Faşizm). Hitler'in yayılmacı politikası ("yaşam alanı").
- Milletler Cemiyeti'nin etkisizliği.
- İngiltere ve Fransa'nın yatıştırma politikası (Münih, 1938).
- Japonya'nın Asya'da yayılması.
2. Taraflar
- Mihver Devletleri (Eksen): Almanya, İtalya, Japonya (ve Macaristan, Romanya, Bulgaristan).
- Müttefik Devletler: İngiltere, Fransa, SSCB (1941'den), ABD (1941'den), Çin.
3. Savaşın gelişimi
1939-1941 (Mihver üstünlüğü):
- 1 Eylül 1939: Almanya Polonya'ya saldırdı. II. Dünya Savaşı başladı. İngiltere ve Fransa savaş ilan etti. SSCB Polonya'yı Almanya ile paylaştı (Molotov-Ribbentrop Paktı).
- 1940: Almanya Danimarka, Norveç, Hollanda, Belçika, Fransa'yı işgal etti (Paris'e girdi). İngiltere Savaşı: Alman hava saldırıları başarısız oldu. İtalya Mihver yanında savaşa girdi.
- 22 Haziran 1941: Almanya SSCB'ye saldırdı (Barbarossa).
1941-1943 (Dönüm noktası):
- 7 Aralık 1941: Japonya Pearl Harbor'a saldırdı. ABD savaşa girdi. Savaş gerçek anlamda dünya savaşı oldu.
- Stalingrad (1942-43): Sovyetlerin zaferi. Almanya'nın Doğu Cephesi'nde gerilemeye başladığı dönüm noktası.
- El Alamein (1942): İngiliz zaferi (Kuzey Afrika).
1944-1945 (Müttefik zaferi):
- 6 Haziran 1944: Normandiya Çıkarması. Batıda ikinci cephe açıldı.
- 8 Mayıs 1945: Almanya teslim oldu (Hitler intihar etti).
- Yalta (Şubat 1945) ve Potsdam (Temmuz 1945) Konferansları: Almanya'nın bölünmesi, savaş sonrası düzen.
- 6 Ağustos 1945 Hiroşima, 9 Ağustos Nagasaki: ABD atom bombası attı. 2 Eylül 1945: Japonya teslim oldu. Savaş sona erdi.
4. Sonuçlar
- Milyonlarca ölü (yaklaşık 60-70 milyon). Holokost: Naziler 6 milyon Yahudi'yi soykırımla öldürdü. Nürnberg Mahkemeleri (savaş suçluları).
- Birleşmiş Milletler (24 Ekim 1945): Milletler Cemiyeti'nin yerine kuruldu. Güvenlik Konseyi (5 daimi üye: ABD, SSCB, İngiltere, Fransa, Çin).
- Avrupa'nın gücünü yitirmesi. ABD ve SSCB iki süper güç. Soğuk Savaş, sömürgelerin bağımsızlığı.
- İsrail'in kuruluşu (1948).
- Almanya'nın bölünmesi.
- Marshall Planı, NATO, Varşova Paktı gibi yeni yapılar.
5. Türkiye ve II. Dünya Savaşı
- Dış politika: Aktif tarafsızlık. Lozan ve Montrö sonrası barış politikası. Balkan Antantı (1934), Sadabat Paktı (1937).
- 1939: İngiltere ve Fransa ile Üçlü İttifak (Ankara Antlaşması). Ancak Fransa'nın düşmesiyle (1940) etkisiz kaldı.
- 1941: Almanya ile Türk-Alman Dostluk ve Saldırmazlık Antlaşması.
- Savaşa girmeme: Savunma gücünün yetersizliği, her iki bloğun baskısı.
- 1942 Varlık Vergisi: Savaş ekonomisinde gayrimüslim ve zenginlere ağır vergi (sonra kaldırıldı).
- 1943 Adana Görüşmeleri (Churchill-İnönü), Kahire Konferansı (Aralık 1943).
- Şubat 1945: Türkiye Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etti. Amaç: Birleşmiş Milletler'e kurucu üye olmak (Mart 1945 şartı).
- Sonrası: SSCB'nin Montrö'nün değiştirilmesi ve Doğu Anadolu'da toprak talepleri, Türkiye'nin Batı bloğuna yönelmesine neden oldu.
6. Sık yapılan hatalar
- Savaşın Pearl Harbor ile başladığını sanmak. 1 Eylül 1939 Polonya.
- Stalingrad'ı Normandiya ile karıştırmak. Stalingrad Doğu Cephesi dönüm noktası, Normandiya Batı'da ikinci cephe.
- Türkiye'nin Almanya yanında savaştığını sanmak. Tarafsızdı.
- İkinci Dünya Savaşı'nı Almanya'nın teslimiyle bitmiş sanmak. Japonya Eylül 1945'te teslim oldu.
- Milletler Cemiyeti ile BM'yi karıştırmak.
7. Konuyu toparla
| Başlık | Kısa not |
|---|---|
| 1 Eylül 1939 | Almanya Polonya'ya saldırdı |
| 7 Aralık 1941 | Pearl Harbor, ABD girdi |
| Stalingrad | Doğu Cephesi dönüm noktası |
| 6 Haziran 1944 | Normandiya |
| Ağustos 1945 | Hiroşima ve Nagasaki |
| 24 Ekim 1945 | BM kuruldu |
| Şubat 1945 | Türkiye savaş ilan etti |
Mini test
Soru 1
II. Dünya Savaşı'nı başlatan olay aşağıdakilerden hangisidir?
- AAlmanya'nın Polonya'yı işgal etmesi
- BJaponya'nın Pearl Harbor'a saldırması
- CAlmanya'nın Fransa'yı işgal etmesi
- DMüttefiklerin Normandiya'ya çıkarması
- ESovyetlerin Stalingrad'da kazanması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
- 1 Eylül 1939'da Almanya Polonya'ya saldırdı.
- İngiltere ve Fransa buna karşılık Almanya'ya savaş ilan etti. Doğru cevap A.
Diğer şıklar: B 1941 / C 1940 / D 1944 / E 1942-43.
Soru 2
II. Dünya Savaşı'nda Almanya'nın Doğu Cephesi'nde gerilemeye başlamasına yol açan dönüm noktası olan savaş aşağıdakilerden hangisidir?
- AStalingrad
- BNormandiya
- CEl Alamein
- DPearl Harbor
- EDunkerque
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
- Stalingrad Savaşı'nda (1942-43) Sovyet ordusu Almanları yendi.
- Almanya bundan sonra Doğu Cephesi'nde geri çekildi. Doğru cevap A.
Diğer şıklar: B Batı'da ikinci cephe / C Kuzey Afrika / D Pasifik / E 1940, İngiliz ordusunun tahliyesi.
Soru 3
II. Dünya Savaşı sırasında Türkiye'nin izlediği politika aşağıdakilerden hangisidir?
- ABaşından beri Mihver Devletleri yanında savaştı.
- BSavaşın başında Müttefikler adına cepheye girdi.
- C1939'da Polonya'ya askerî yardımda bulundu.
- DSavaşa katılarak Kafkas Cephesi'ni yeniden açtı.
- EÇoğunlukla tarafsız kaldı, 1945'te savaş ilan etti.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
- Türkiye savaş boyunca aktif tarafsızlık politikası izledi.
- Şubat 1945'te Almanya ve Japonya'ya savaş ilan ederek BM'ye kurucu üye olma hakkını kazandı. Doğru cevap E.
Diğer şıklar: A, B, C ve D gerçeğe aykırıdır.
Soru 4
II. Dünya Savaşı'ndan sonra Milletler Cemiyeti'nin yerine kurulan uluslararası örgüt aşağıdakilerden hangisidir?
- ANATO
- BVarşova Paktı
- CBirleşmiş Milletler
- DAvrupa Birliği
- EDünya Bankası
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
- 24 Ekim 1945'te San Francisco Konferansı sonucu Birleşmiş Milletler kuruldu.
- Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ABD, SSCB, İngiltere, Fransa ve Çin'dir. Doğru cevap C.
Diğer şıklar: A 1949 askerî ittifak / B 1955 / D 1990'larda / E ekonomik kuruluş.
Kendini dene
Kendini dene
II. Dünya Savaşı hangi tarihte başladı?
1 Eylül 1939.
Mihver devletleri hangileridir?
Almanya, İtalya, Japonya.
ABD savaşa hangi olay sonrası girdi?
Pearl Harbor (1941).
Atom bombası hangi şehirlere atıldı?
Hiroşima ve Nagasaki.
Türkiye hangi yıl savaş ilan etti?
1945 (Şubat).
Yanlış yaptığın soruları yanlış soru defterine ekleyebilirsin. Birkaç gün sonra tekrar karşına çıkar.